-1 مقدمه
انسان از ابتدا برای زدودن پلیدیها از تن، جامعه، مسکن، اشیاء و ادوات خود از آب استفاده می نموده و این حلال پاک کننده، همگانی، فراوانی، فراوانی و ارزانی، هزاران سال متداولترین وسیله شستشو برای بشر بوده است. یکی از ویژگیهای بارز بشر متمدن، علاقه مندی قطری او به برطرف کردن پلیدیها و بوی ناخوشایند حاصل از آن و جایگزین ساختن آن با رایحه خوش بوده است. در واقع هنگامی که نخستین طلیعه تمدن در جهان پرتو افکند، انسان همواره به نظات شخصی و آراستگی ظاهری خود بویژه در ارتباط با همنوعان خود بها داده است. این روند که از استحمام در جریان رودخانه ها و دریاچه ها آغاز شد به موازات پیشرفت تمدن، راه ترقی و تعالی پیمود و صنایع شوینده و بهداشتی حاصل این تکامل است.
اینک بطور مختصری به وضعیت این صنایع و مقایسه میزان مصرف سرانه آن در ایران می پردازیم:
صابون
در ایران حدود 210 واحد تولید کننده صابون با ظرفیت اسمی حدود -/2900 تن در سال وجود دارد که انواع صابونهای آرایشی، بهداشتی، صنعتی، صابون، مایع و صابون بچه تولید می کنند در سالهای اخیر به دلیل کمبود مواد اولیه و سایر مشکلات تنها از 25 % ظرفیتهای نصب شده استفاده کرده اند. طبق آمار موجود، مصرف سرانه صابون طی سالهای اخیر 75/0 کیلوگرم برآورد شده و در مقایسه با کشورهای پیشرفته صنعتی و مطابق آمار، مصرف سرانه این محصول در آمریکا 9/1 کیلوگرم و در ژاپن 8/1 کیلوگرم بوده است.
پودر
در ایران شوینده های مرکب بصورت پودرهای بسته بندی شده از سال 1330 به تدریج وارد گردیده و به مصرف کنندگان معرفی شد. اولین محصول تجارتی با نام «فاب» به بازار ایران عرضه شد و سپس محصولات مشابهی یکی پس از دیگری وارد گردید و بتدریج مصرفکنندگان به مزایای آنی پی برده و مصرف این محصولات سیر صعودی تندی را در پیش گرفت. در سال 1338 اولین کارخانهی تولیدی شوینده با ظرفیت 750 تن در سال شروع به کار نمود و سپس واحدهای تولیدی دیگر به ساخت و عرضه آن پرداختند. در حال حاضر پنج واحد تولیدی مجاز شناخته شده در سطح کشور وجود دارد که سه واحد در تهران، یک واحد در ساوه و یک واحد در قزوین به تولید پودر مبادرت می نمایند که عبارتند از: پاکسان، پاک وش، تولیپرس ، نیکان شیمی و پاکنام . ظرفیتهای اسمی نصب شده آماده بهره برداری حدود 800/347 تن در سال است که بعلت مشکلات مربوط به تأمین مواد اولیه مورد نیاز، طی سالهای اخیر زیر ظرفیت تولیدی و با 5/47 درصد ظرفیت اسمی کار کرده اند.
لازم به ذکر است که شرکتهای پاکنام و پاک وش طرح افزایش تولید خود را به ترتیب تا 72000 تن و 36000 تن در دست اقدام دادند و با احداث یک واحد تولیدی توسط شرکت شیمیایی بهداشتی با ظرفیت -/100 تن که در سال 74 به بهره ورداری رسیده است ظرفیت اسمی واحدهای تولیدی به -/530 تن خواهد رسید.
طبق آمارهای منتشر شده، مصرف سرانه پودر در سالهای اخیر 2/3 کیلوگرم بوده که بسیار پایین تر از استانداردهای بین المللی است. میانگین مصرف سرانه پودر در کشورهای پیشرفته بالاتر از 10 کیلوگرم و میانگین مصرف سرانه پودر که از سوی سازمان جهانی بهداشت اعلام گردیده است، حدود 7 کیلوگرم برای هر نفر بوده است.
جدول زیر مصرف سرانه پودر صابون را در ایران و جهان نشان می دهد.
نام کشور صابون پودر جمع
انگلستان 0/2 6/10 6/12
فرانسه 9/0 5/11 4/12
آمریکا 9/1 3/10 2/12
کره جنوبی 0/5 1/6 1/11
یوگسلاوی 8/0 2/9 0/10
روسیه 6/3 3/6 9/9
سوریه 2/2 0/5 2/7
ایران 75/0 2/3 95/3
بنگلادش 347/0 02/0 37/0
جدول 1-1 آمار مقایسه ای مصرف سرانه مواد پاک کننده در جهان بر حسب کیلوگرم در سال
خمیردندان
در حال حاضر تعداد 39 واحد تولیدی خمیردندان در سطح کشور وجود دارد که در استانهای تهران، گیلان، مازندران، آذربایجان شرقی و غربی واقع هستند. تعداد زیادی از این واحدها هنوز موفق به دریافت پروانه ساخت نشده و خمیردندان تولید نمی کنند. ظرفیت اسمی واحدهای فعال حدود 7600 تن در سال می باشد که در چند سال اخیر به علت مشکلات مختلف با 20% ظرفیت اسمی فعالیت داشته اند.
2-1 تعریف مسئله
تقریباً اکثر بیماریهای شناخته شده به دلیل عدم رعایت از اصولی ناشی میشود که آنرا بهداشت پوست و بدن می نامند. یکی از تحولات مهم توسعه علوم و تکنولوژی که چهره جهان را دگرگون کرده است کاربرد محصولات مدرن شوینده و بهداشتی است که منجر به افزایش سطح بهداشت جوامع و کاهش انواع بیماریهای جسمی افراد شده است. گسترش بهداشت عمومی و بالا بردن میزان درصد سلامت مردم یکی از اهداف مهمی است که دولتها در هر کشوری دنبال می کنند. بگونه ای که امروزه شاخصهایی از قبیل امید زندگی (میزان متوسط عمر)، نرخ زاد و ولد، مرگ و میر، تعداد مراکز بهداشتی و بیمارستانها و ... از معیارهای اصلی ارزیابی کشورهاست. به تجربه ثابت شده است که هزینه های صرف شده برای گسترش بهداشت عمومی بسیار کمتر از هزینه هایی است که بابت بیماریهای عدم مصرف این هزینه ها پرداخت. بطور مثال عدم تأمین کافی و مصرف محصولات شوینده و پاک کننده نظیر صابون و پودر در جامعه باعث شیوع انواع بیماریهای پوستی، قارچی، انگلی و باکتریهای می شود و عدم تأمین کافی و مصرف محصولات بهداشتی نظیر خمیردندان باعث شیوع انواع بیماریهای دهان و دندان و به تبع آن انواع بیماریهای معده و قلبی و ... می شود و هزینه هایی که در جامعه باید برای علاج این بیماریها و تأمین انوع داروهای مرتبط با آن متحمل شود، بیشتر از هزینه هایی خواهد بود که برای تأمین کافی و در مصرف مواد پاک کننده میشد.
با توجه به اهمیت محصولات شوینده و بهداشتی و با عنایت به افزایش روزافزون جمعیت کشور، میزان تقاضا برای این محصولات روز بروز افزایش می یابد.
با توجه به اهمیت توسعه و گسترش صنایع شوینده و بهداشتی و با توجه به اینکه بیش از 90% از مواد اولیه مصرفی این صنعت از خارج وارد می گردد لزوم استفاده از روشهای کنترل کیفیت آماری جهت بهبود مرغوبیت تولیدات صابون، پودر و خمیردندان، به نحوی که فرآورده های صنعت فوق دارای فاکتورهای اساسی کیفیت که در ارتباط با سلامت جامعه است، بوده باشد، بیش از بیش احساس می شود. استفاده مناسب از شیوه های بازرسی برای رد یا قبول مواد اولیه، محصولات ساخته شده و همچنین استفاده از نمودارهای کنترل در طول فرآیند تولید موجبات جلوگیری شد دوباره کاری و ضایعات مواد اولیه، محصولات ساخته شده و انرژی را فراهم کرده، باعث کاهش هزینههای تولید مربوط به آن و افزایش مهم بازار (از طریق رضایت مصرف کننده) می شود. طبعاً صرفه جوییهای ارزی فراوانی بدنبال خواهد داشت.
همچنین صنعت شوینده و بهداشتی کشور ما در طول تاریخ گذشته خود با سربلندی و بطور عملی ثابت کرده است که قدرت در اختیا گرفتن بخشی از بازار صادرات بین المللی و منطقه ای را دارد و در این راستا و با توجه به دسترسی مشتریان خارجی به انواع محصولات بین المللی، رقابت در چنین بازارهایی مستلزم عرضهی شوینده هایی است که سلیقه های مختلف منطقهای را راضی نماید و از دیدگاه مدیریت استراتژیک، کیفیت بعنوان مهمترین و موثرترین عامل در عرضه رقابت داخلی و بازارهایی بین المللی و بعنوان ابزاری جهت افزایش سهم بازار و سودآوری مطرح می باشد.
3-1 فرضیه ها
در انطباق با مسئله مورد نظر و موارد مذکور در فوق، فرضیات مورد بررسی در این تحقیق بصورت زیر تعریف شده اند:
فرضیه اصلی:
کاربرد تئوریها و فنون کنترل کیفیت آماری در صنایع شوینده و بهداشتی باعث تحت کنترل درآمدن فرآیند تولید می شود.
فرضیه فرعی:
کاربرد تئوریها و فنون کنترل کیفیت آماری باعث کاهش در کل هزینههای تولید می شود.
4-1 هدف تحقیق
هدف اصلی از تحقیق، نحوه بکارگیری تئوریها و روشهای کنترل کیفیت آماری در صنایع شوینده و بهداشتی است. بطور دقیق تر اهداف زیر از نگارش پایان نامه دنبال شده است.
1. بررسی وضعیت کنترل کیفیت در ایران بخصوص وضعیت کنترل کیفیت در صنایع شوینده و بهداشتی مدیران
2. تعیین اندازه نمونه و روش نمونه برداری
3. چگونگی تهیه و استفاده از نمودارهای کنترل و همچنین ارائه نوع مناسب نمودارهای کنترل با توجه به نوع خصوصیات تحت کنترل
4. چگونگی استفاده از روشهای بازرسی جهت رد یا قبول مواد اولیه و محصولات ساخته شده
5. تعیین نقاط اصلی و مهم که در فرآیند تولید محصولات شوینده بهداشتی تحت کنترل قرار می گیرد.
6. سازماندهی مناسب برای قسمت کنترل کیفیت
5-1 روش تحقیق
محصول صابون
1. تهیه 30 نمونه تصادفی جهت رسم نمودارهای کنترل برای درصد رطوبت صابون
2. تهیه 30 نمونه تصادفی جهت رسم نمودارهای کنترل برای وزن صابون حمام
محصول پودر دستی
1. تهیه 30 نمونه تصادفی جهت رسم نمودارهای کنترل برای درصد رطوبت پودر
2. تهیه 30 نمونه تصادفی جهت رسم نمودارهای کنترل برای وزن پودر دستی
3. تهیه 30 نمونه تصادفی جهت رسم نمودارهای کنترل برای درصد اکتیو پودر
خمیردندان
1. تهیه 30 نمونه تصادفی جهت رسم نمودارهای کنترل برای وزن خمیردندان
پس از انتخاب نمونه های فوق کلیه آزمایشات شامل درصد رطوبت صابون و پودر دستی، درصد اکتیو پودر، توزین قالبهای صابون، جعبه های پودر دستی و تیوبهای پر شده خمیردندان توسط آزمایشگاه کنترل و واحد کنترل کیفیت انجام گرفت. سپس داده های حاصل از نمونه ها و آزمایشات وارد نرم افزار Statgraphic گردیده و 18 نمودار X (میانگین) 10 نمودار R (دامنه تغییرات)، 13 نمودار (انحراف معیار) و 11 نمودار توانایی (قابلیت) فرآیند تهیه گردید. همچنین جهت مشخصه های مورد بررسی با استفاده از مصاحبه با مدیران، مهندسان و سرپرستان خطوط تولید، 6 نمودار و معلول برای مشخصه های وزن، درصد رطوبت و اکتیو پودر، صابون و خمیردندان رسم شد. در فصل نمودارها شرح داده می شود.
6-1 مشکلات و محدودیتهای انجام دقیق
همانند هر پژوهش عملی دیگر، مشکلات عمده اجرای تحقیق، محدودیت دسترسی به منابع و اسناد و اطلاعات بصورت کافی است. فورمولاسیون محصولات صنایع شوینده و بهداشتی سری بوده و آزمایشات مربوط به مشخصه های مورد بررسی محصولات در این صنعت شدیداً تخصصی است در نتیجه اخذ اطلاعات و نتایج آزمایشات، زمان زیادی از وقت پژوهشگر را بخود اختصاص داد.
1-2 مقدمه
شرکت نیکان شیمی یکی از شرکتهای تابعه شرکت توسعه صنایع بهشهر (سهامی عام) می باشد که به منظور آشنایی بیشتر، ابتدا به تاریخچه مختصری از شرکت توسعه صنایع بهشهر و شرکتهای تحت پوشش آن اشاره و سپس تاریخچه و تولیدات شرکت نیکان شیمی مختصراً توضیح داده می شود.
2-2 تاریخچه شرکت توسعه صنایع بهشهر
شرکت توسعه صنایع بهشهر (سهامی عام) در سال 1349 در اداره ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی تهران به ثبت رسیده و از سال 1353 در سازمان بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته شده است. موضوع شرکت بر طبق اساسنامه سرمایه گذاری در سهام شرکتها از طریق خرید و فروش سهام آنها خرید و فروش اوراق بهادار و مشارکت در بانکها و سایر شرکتها می باشد. شرکت توسعه صنایع بهشهر اولین شرکتی است که سهام آن در راستای سیاست خصوصی سازی از سوی دولت به عموم واگذار گردیده است.
3-2 تاریخچه شرکت نیکان شیمی
این شرکت در ابتدا به صورت یک کارگاه تولیدی کوچک و با سطح تولید پایین در سال 1330 شروع به کار کرد و در سال 1341 با عنوان شرکت تولیدی سمن و تحت شماره 8493 در تهران به ثبت رسید و سپس بنا به مصوبه مجمع در سال 1349 به شرکتهای سهامی خاص 000 تغییر نام داد و فعالیت خود را در زمینه تولید مواد شوینده ادامه داد و پس از پیروزی انقلاب اسلامی مشمول بند «ب» قانون حفاظت و توسعه صنایع گردید و از آن پس تحت پوشش گروه صنایع شیمیایی و سلولزی صنایع ملی ایران قرار گرفت.
با توجه به مصوبات دولت جمهوری اسلامی ایران مبنی بر خصوصوی سازی و فروش سهام دولتی به مردم و کارگران واحدهای تولیدی، سازمان صنایع ملی ایران نیز در سال 1370 نسبت به فروش سهام خود به مردم و کارکنان اقدام نمود و بعد از واگذاری سهام شرکت در سال 1371 از تحت پوشش سازمان صنایع ملی ایران خارج و بعنوان واحد از گروه شرکتهای توسعه صنایع بهشهر (سهامی عام) فعالیت می نماید.
سرمایه ثبت شده شرکت 600 میلیون ریال است که به 3 میلیارد ریال افزایش یافته است. سرمایه شرکت به -/60 سهم و -/50 ریالی تقسیم شده است.
جدول 3-2 سهام داران شرکت را نشان می دهد، مدیریت این شرکت تحت نظارت هیئت مدیره شرکت توسعه صنایع بهشهر بوده و حمل فعالیت 000 واقع در تهران ـ جاده ساوه ـ شرکت صنفی نصیرآباد سرو 19 می باشد.
نام سهام دار تعداد سهم درصد سهم
خانواده آقای مأوایی 3000 5
خانواده آقای عابدی 245 4083/0
خانواده آقای کاشانی 40 0666/0
سازمان صنایع ملی ایران 100 1667/0
شرکت کامپیوتر و روشهای مکانیزه 5 00833/0
شرکت سهامی خاص بهپاک 5 00833/0
شرکت سهامی خاص بهپخش 5 00833/0
شرکت سهامی خاص صنعتی بهشهر 5 00833/0
شرکت سهامی عام توسعه صنایع بهشهر 595/56 325/94
جمع -/60 100
جدول 3-2 سهامداران شرکت سهامی خاص نیکان شیمی
4-2 تولیدات شرکت نیکان شیمی
همانطوریکه اشاره شده فعالیت این واحد صنعتی، تولید انواع محصولات پاک کننده و بهداشتی است. مشخصات و ویژگیهای انواع محصولات این شرکت به قرار زیر است:
1-4-2 صابون
این شرکت انواع صابونهای آرایشی، حمام، دستشویی و رختشویی را با نامهای تجاری عروس و ارکیده و ... تولید می نمایند. ظرفیت تولیدی سالانه صابونهای این شرکت حدود -/50 تن می باشد. در حال حاضر سهم تولید صابون این شرکت از کل تولید کارخانجات صابون سازی بیش زا 60% میباشد.
2-4-2 پودرهای شوینده و پاک کننده
این شرکت دو نوع پودر لباسشویی دستی و ماشینی با نامهای تجاری سپیده و سوپرسپید و سردا و اتواکتیو و نیروات تولید و به بازار عرضه میکند. برخی از تولیدات این شرکت وارد بازار داخلی و بخشی از آن به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، لبنان و سوئد، اتیوپی، بلغارستان و آلمانی صادر می شود. علاوه بر پودرهای لباسشویی ، 000 پودرهای کفشویی نیز با نامهای تجاری مریم تولید و عرضه می کند و ظرفیت اسمی تولید این محصولات حدود -/90 تن در سال می باشد. سهم تولید پودر در این شرکت از کل تولید پودر در داخل کشور معادل 30% است.
3-4-2 خمیردندان
خمیردندان تولیدی شرکت با نام نسیم و پونه عرضه می شود و ظرفیت اسمی تولید سالانه آن حدود 3000 تن می باشد.
4-4-2 شامپو
شامپوهای 000 با نامهای شبنم تولید و عرضه می شود و ظرفیت اسمی تولید سالانه آن حدود 3000 تن می باشد.
5-4-2 مایع ظرف شویی
این محصول، با نامهای تجاری لوف، مهناز به بازار عرضه می شود و ظرفیت اسمی تولید آن -/20 تن در سال است.
6-4-2 محصولات شیمیایی و واسطه ای
این محصولات از کالاهای فرعی شرکت می باشند که به منظور مصارف صنایع، تولید و عرضه می شوند.
1-6-4-2 گلیسرین
قسمت عمده مصرف گلیسرین در صنایع نظامی برای تهیه دینامیت و نیتراگلیسرین است. گلیسرین چون دارای خاصیت رطوبت نمایی است به مقدار قابل ملاحظه ای برای حفاظت توتون و تنباکو از خشک شدن مصرف میگردد. همچنین در سنتز اسید سیتریک و تهیه یک نوع ماده ضد یخ از گلیسرین استفاده می شود و در ساختن خمیردندان، صابون ریش و در تهیه مواد آرایشی بعنوان نرم کننده کاربرد دارد.
2-6-4-2 چسب سیلیکات
در صنعت ریخته گری و کارتن سازی جهت چسباندن کارتن مصرف میشود.
3-6-4-2 سیلیکات سدیم
در شوینده ها مصرف می شود.
4-6-4-2 فوم حفاری
در حفاریهای چاههای عمیق مورد استفاده قرار می گیرد.
5-6-4-2 سوپکس
برای چرب کردن قالبهای پرس لاستیک استفاده می شود.
6-6-4-2 سدیم آلکیل بنزین سولفوریک اسید
در تهیه انواع پاک کننده های بهداشتی و صنعتی مورد مصرف قرار میگیرد.
5-2 کیفیت و کمیت نیروی انسانی
مجموع پرسنل شرکت در حال حاضر 1251 نفر می باشد که در تولید محصولات شوینده در سه شیفت و در تولید محصولات بهداشتی در دو شیفت مشغول به کار هستند و از این تعداد 629 نفر در بخشهای تولیدی، 405 نفر در بخشهای خدمات تولید و 217 نفر در بخشهای غیر دولتی انجام وظیفه مینمایند.
ترکیب درجات تحصیلی پرسنل در جدول 5-2 زیر ارائه شده است:
درجه تحصیلی تعداد درصد
فوق لیسانس و بالاتر 6 47/0
لیسانس 44 5/3
فوق دیپلم 5 39/0
دیپلم 204 3/16
پایین تر از دیپلم 329 2/26
ابتدایی 541 41
بی سواد 122 14/12
جمع 1251 100
6-2 چارت سازمانی
شرکت زیر نظر هیأت مدیره منتخب از سوی هیئت مدیره شرکت توسعه صنایع بهشهر که از 5 نفر می باشد، اداره می شود. یک نفر از اعضای فوق بعنوان مدیریت عامل، اداره امور شرکت را به عهده دارد.
بر اساس چارت سازمانی، دوازده معاون، مدیر، رئیس و مسئولان زیر نظر مدیر عامل انجام وظیفه می نمایند که عبارتند از: معاونت طرح و توسعه، مدیر امور مالی، مدیر امور بازرگانی، مدیر امور فنی، مدیر امور اداری، مدیر امور تولیدی و مدیر آزمایشگاه ها و کنترل کیفیت، رئیس مهندس صنایع، رئیس برنامه ریزیها و انبارها مسئول امور حقوقی و مسئول حسابرسی.
همانطور که چارت سازمانی نشان می دهد کلیه فعالیتهای مربوط به آزمایش مواد کالای در جریان ساخت و کنترل و مرغوبیت محصول زیر نظر مدیر آزمایشگاهها و کنترل کیفیت که زیر نظر مدیر عامل قرار دارد، انجام میشود. وجود مدیر آزمایشگاهها و کنترل کیفیت، زیر نظر مدیر عامل، استقلال بخش کنترل کیفی شرکت را تأمین کرده و نشان دهنده توجه و اهمیت دادن مسئولیت شرکت به کیفیت و مرغوبیت محصولات تولیدی است و بدین جهت شیوه سازماندهی این بخش مناسب به نظر می رسد.
چارت سازمانی شرکت نیکان شیمی
7-2 فرآیند تولید صابون
بطور کلی صابون سازی شامل دو قسمت پخت و تکمیل است. در قسمت پخت، مواد مختلف درون تانک ترکیب شده و واکنش صابونی شدن کامل شده و با یک غلظت معین بردی قسمت تکمیل فرستاده می شود.
1-7-2 پخت صابون
پخت صابون در چند مرحله انجام می شود که عبارتند از:
1. خنثی سازی
2. تنظیم قلیایی توسط آب شیرین، سود و نمک
3. شسشتو با آب شیرین
4. دم کردن صابون
1-1-7-2 خنثی سازی
محتویات تانک پخت را با حرارت بخار گرم کرده و پیه را همراه با سود سوزآور، الیه چرب نارگیل و آب وارد تانک کرده و برای افزایش عمل امولسیون بین سود و چربی، مقداری آب صابون از پختهای قبلی به آن میافزایند تا صابون شدن تسریع شود. برای کاهش میزان چربی و اسیدهای چرب صابونی نشده، مقداری سود اضافی به بچ افزوده می شود. زیرا وجود چربی صابونی نشده در محصول نهایی اکسید شده و بوی نامطبوع ایجاد میکنند. چنانچه قلیا از مقدار مطلوب بالاتر باشد آب صابون ورودی را متوقف کرده و بخار مستقیم را وارد مخلوط می کنند تا با صابونی شدن چربی توسط سود بیشتر، قلیایی موجود به حد مطلوب برسد. پس از انجام عمل خنثی سازی جهت دو فاز شدن آب نمک به مخزن اضافه می شود و حدود 8 تا 16 ساعت راکد می ماند تا دوفاز مناسب تشکیل شود.
2-1-7-2 تنظیم قلیایی توسط آب شیرین، سود و نمک
محتویات تانک را توسط بخارات مستقیم و غیر مستقیم به جوش درآورده و جهت تنظیم قلیایی، آب شیرین و سود در جهت دوفاز شدن مخلوط آب نمک به تانک افزوده می شود. پس از حرارت دادن تانک به مقدار لازم و افزودن آب نمک جهت دوفاز شدن محتویات تانک آنرا به مدت 4 تا 6 ساعت بدون دادن حرارت راکد نگهدارند و پس از دوفاز شدن، آب صابون از زیر تانک تخلیه میشود.
3-1-7-2 شستشو با آب شیرین
در این مرحله فاز صابون باقیمانده در تانک را مجدداً حرارت می دهند تا بجوشد و بعد توسط آب شیرین آنرا شستشو می دهند تا موادی نظیر گلیسیرین، سود، نمک و چربی آزاد از آن جدا شود و در پایان، آب نمک به آن افزوده می شود تا دو فاز شود و تانک به مدت 4 تا 6 ساعت بدون حرارت، راکد نگهداشته می شود. پس از تخلیه آب صابون از ته آن، صابون را جهت دم کردن آماده می کنند.
4-1-7-2 دم کردن صابون
در این مرحله فاز صابون باقیمانده در تانک را توسط بخارات مستقیم و غیر مستقیم حرارت می دهند تا بجوشد و سپس آب شیرین آهسته آهسته به صابون اضافه می شود تا صابون مخلوط یکنواخت درآید و در صورت لزوم مقداری سود و نمک نیز اضافه می شود. سپس حرارت متوقف شده و مخلوط را به مدت 48 تا 72 ساعت بصورت راکد نگهداری می کنند. بعد از این مدت محتویات تانک 3 فاز شده که فاز بالایی صابون خالص، فاز وسط شیره صابون (مخلوط 20% صابون و 80% آب) و فاز پایینی آب صابون میباشد. قلیای صابون در این مرحله 6% می باشد. آب صابون به تانکهای ذخیره و صابون خالص پس از نمونه برداری آزمایشگاهی و انجام آزمایشات لازم توسط آزمایشگاه کنترل به تانک ذخیره صابون جهت ورود به قسمت تکمیل فرستاده می شود و شیره صابون جهت پخت بعدی در ته تانک باقی میماند.
2-7-2 تکمیل صابون
پس از انتقال صابون به مخازن ذخیره، آنرا توسط پمپ به کراچر (همزن) منتقل می کنند. ظرفیت کراچر یک تن و مجهز به یک همزن می باشد. در این مرحله پارافین یا لانولین، آنتی اکسیدان و رنگ مطابق فورمولاسیون به مخلوط اضافه شده و توسط همزن دستگاه مخلوط و یکنواخت می شود. دمای صابون ورودی و خروجی به کراچر حدود 80 درجه سانتی گراد و رطوبت آن حدود 30% است. پس از خروج از کراچ یک پمپ دنده ای نیروی محرکه برای حرکت صابون و عبور از فیلتر را تأمین می کند. صابون توسط نازل ها درون خشک کن پاشیده شده و تحت خلاء، توسط سیستم خلاء، رطوبت آن کم میشود. سیستم خلاء، رطوبت را مکیده و هوای مکیده شده به همراه بخارات مبدل حرارتی و مقداری ذرات ریز صابون به طرف پمپ خلاء رفته و برای جلوگیری از اخلال در کار پمپ، در سر راه هوای ورودی دو سیلکون قرار داده شده که پودر صابون را تفکیک می کند. این پودر بعنوان ضایعات به قسمت پخت منتقل می شود. صابون پس از خروج از این دستگاه توسط نقاله به پلودر دیگری انتقال می یابد و کاملاً فشرده شده و به اکسترودر وارد شده و با عبور از دهانه انتهای این دستگاه، بصورت شمش درمیآید. شمش تولید شده توسط دستگاه برش به قطعات مورد نیاز بریده شده و توسط نقاله به دستگاه پرس منتقل و مارکم مورد نظر روی آن زده می شود. صابون قالب بندی شده پس از مرحله ی پرس توسط کارگران بسته بندی و به انبار محصول منتقل میشود و یا به دستگاه لفاف زنی منتقل و پس از لفاف زدن، بسته بندی، و به انبار انتقال می یابد.
8-2 فرآیند تولید پودر
پودرهای شوینده در دو مرحله بشرح زیر تولید می شوند:
مرحلهی اول: سولفونه کردن آلکیل بنزن توسط واحد سولفورکس
مرحلهی دوم: تولید پودر
1-8-2 فرآیند تولید آلکین بنز سولفانات
جهت تهیه آلکیل بنزن سولفات خطی ابتدا بنزن خطی (L.A.B) سولفونه می شود. برای سولفوناسیون از دو روش استفاده می شود. روش اول با استفاده از گاز تری اکسید گوگرد و روش دوم با اولئوم. در این شرکت از روش اول استفاده می شود.
فرآیند تولید متشکل از قسمتهای زیر است:
1. ذوب گوگرد
2. رطوبت گیری هوا
3. سوزاندن گوگرد و تبدیل آن به و سپس
4. تبدیل آلکین آریل به اسید سولفوریک
هوای لازم برای سوزاندن گوگرد توسط کمپرسور گرفته شده و به وسیله سیستم خنک کن کاملاً سرد شده (0-2 درجه سانتی گراد) تا رطوبت موجود در هوا بصورت آب (شبنم) از آن گرفته شود و از آنجایی که آب موجود در هوا باعث ایجاد اسید سولفوریک شده و برای نگهداری ماشین آلات سولفوناسیون مضر است، هوای خارج شده از سیستم سرد کن وارد واحد سیلیکاژل شده تا کاملاً رطوبت آن گرفته شود از طرف دیگر گوگرد را که قبلاً مذاب و فیلتر شته است و در درجه حرارت درجه سانتی گراد نگهداری شود (در این حرارت گوگرد کمترین ویسکوزیته را داشته و برای پمپ کردن مناسب است) به کوره سوخت گوگرد منتقل و با هوای خشک بدست آمده، گوگرد را سوزانده و ایجاد می کنند.
گرما
حاصل که دارای 600 تا 700 درجه سانتی گراد حرارت است، توسط مبدلهای حرارتی سرد گردیده (400 تا 420 درجه سانتی گراد) و به برج کاتالیت وارد شده و در اینجا در مجاورت تبدیل به میشود:
گرما
حاصل را که دارای حرارتی معادل 450-470 درجه سانتی گراد است توسط مبدلهای حرارتی سود کرده تا به درجه حرارت درجه سانتیگراد برسد و سپس آنرا وارد راکتور کرده ساخت نموده و در مجاورت با آلکیل آریل تبدیل به اسید سولفوریک می شود و سپس توسط سود سوزآور خنثی می شود و بعنوان یکی از مواد اولیه محصولات پاک کننده نظیر پودرهای رختشویی و مایع ظرف شویی به واحدهای تولید پودر و مایع ظرف شویی انتقال می یابد و مقداری از آن نیز به بازار عرضه می شود.
مراحل تولید واحد سولفورکس در سیستم بالسترا
2-8-2 تولید پودر
پس از اینکه اسید حاصل از سولفوناسیون با سود سوزآور خنثی گردید بعنوان ماده اصلی پاک کننده پودر به مخازن ذخیره منتقل می شود. مواد اولیه لازم برای تهیه پودر لباسشویی دستی مانند سولفات سدیم، نری پلی فسفات سدیم و ... متناسب با فرمول تولید به مخازن ذخیره منتقل می شود و از آنجا توسط ترازوهای موجود در زیر مخازن، متناسب با فرمول، بطوری که مواد جامد پس از توزین به درون نقاله مارپیچی ریخته می شود و از طرف دیگر مواد اولیه مایع یا خمیری (خمیر سولفانات) به درون کانال و کراچر (هم زن) با دور زیاد و حرارت 60-80 درجه سانتی گراد می ریزد، سپس کاملاً مخلوط شده، اسلوری ایجاد شده که دارای مواد جامد و بقیه آب است بصورت سرریز وارد یک هم زن بزرگتر شده و در درون آن کاملاً یکنواخت شده و زمان لازم برای جذب آب توسط تری پلی فسفات داده می شود و سپس اسلوری از یک فیلتر برای تفکیک مواد زائد عبور داده شده و برای اینکه کاملاً یکنواخت شود از یک پمپ همگن کننده گذشته پس از آن بوسیله یک پمپ فشار قوی به قسمت فوقانی برج خشک کن هدایت می گردد و توسط نازلهای موجود در اطراف برج بصورت ذرات ریز به درون آن پاشیده می شود. پودر پاشیده شده رطوبت خود را از دست داده و بصورت کلوخه در می آید. کلوخههای جدا شده دوباره بصورت خمیر درآمده و به ابتدای پروسس منتقل و پودر دانه بندی شده به واحد اسانس زنی ارسال می گردد و پس از اینکه معطر گردید به سیلوهای ذخیرة واحد بسته بندی هدایت می شود و در آنجا طبق اوزان استاندارد بسته بندی می شوند.
واحد تهیه اسلوی برج پاشنده و تهیه پودر در سیستم باسترا
9-2 مراحل تولید خمیردندان
مراحل تولید خمیردندان در واحد صنعتی به دو صورت زیر است:
1. تهیه ژل
2. ساخت خمیردندان
3. تیوپ پرکنی
1-9-2 تهیه ژل
ابتدا گلیسیرین (عامل مرطوب کننده) را که به داخل یک مخزن استوانه ای شکلی که در سطحی بالاتر از مخزن ژل قرار دارد و قبلاً به آن پمپ شده است، وارد مخزن می کنند. سپس همزن مجهز به پروانه را روشن کرده و کربوکسی متیل سلولز C.M.C را وارد مخزن می کنند و چند دقیقه صبر می کنند تا کاملاً در گلیسرین پخش گردد بعد از آن مقداری سدیم ساخارین و تتراسدیم پیروفسفات بعنوان مواد تثبیت کننده و سدیم بنروآت بعنوان نگهدارنده به آن افزوده می شود. سپس محلول سدیم مند فلوئوروفسفات را به محلول داخل مخزن اضافه کرده و منتظر می مانند تا دمای آن به حدود 70 درجه سانتی گراد برسد.
مدت زمان لازم برای تهیه ژل حداکثر 45 دقیقه می باشد.
فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد
تعداد صفحات این مقاله 52 صفحه
پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید
دانلود مقاله کاربرد کنترل کیفیت در صنایع شوینده و بهداشتی
