دانلود مقاله فیزیولوژی گیاهان زراعی

اختصاصی از فی فوو دانلود مقاله فیزیولوژی گیاهان زراعی دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

مقدمه

هزاران سال است که بشر برای زنده ماندن و ادامۀ حیات خود به امر جمع آوری و نگهداری بذر مشغول بوده است. بذر ها همیشه برای زندگی و زیست انسان اهمیت حیاتی داشته اند. انسان های ماقبل تاریخ بذر ها را برای تغذیه و تکثیر جمع آوری و نگهداری می کردند و با استفاده مستمر از این امر همیشه به عنوان یک اصل مهم ادامه خواهد یافت و همچنین علت ظهور تمدنهای کهن را می توان مربوط به تولید غلات دانست.
هم اکنون نیز بذرها منبع اصلی غذا، نوشیدنی ها وداروهای متعدد هستند و بدیهی است که سهم بذر در تأمین احتیاجات بشری در مقایسه با سایر اعضای گیاهی از اهمیت خاصی برخوردار است.
بذر یک رابطۀ زنده بین والدین و نتاج و نیز عامل اصلی انتشار می باشد. همچنین بذر شامل یک گیاه زنده و در حال رکود و استراحت است و به طور کلی بذر متشکل از جنین، بافت های مواد ذخیره ای و پوششی های بذر است.
تاریخچۀ تجزیۀ بذر :
تقریباَ صد سال پیش اولین آزمایشگاه تجزیۀ بذر در شهر تاراند آلمان تأسیس شد در این آزمایشگاه ها خواص بذر مورد قبول خریداران و تهیه کنندگان بذر را تعیین می کردند. در سال 1924 اتحادیۀ بین المللی تجزیۀ بذر در انگلستان با نام ISTA(international seed testing assosiation) تشکیل شد. با آغاز فعالیت این مؤسسه در سال 1339،اقدام به تأسیس دو واحد مجزا به نام های تکثیر و کنترل بذر گردید و با توجه به نیاز به بذر گواهی شده جهت کشت و تولید محصولات زراعی و به علت عدم تکافوی اراضی ایستگاه های تابعه این مؤسسه اقدام به عقد قرارداد ازدیاد بذر با پیمانکاران تولید بذر نمود.

از سال 62این دو واحد در هم ادغام گردیدند و بخش تحقیقات و کنترل و گواهی بذر جایگزین آن گردید و در حال حاضر این بخش شامل 29 واحد در زمینۀ تولید کنترل، گواهی و توزیع و خرید بذور تولیدی محصولات مختلف می باشد ونیز در کنترل بذور وارداتی و صادراتی فعالیت دارد.
طبقات بذر :
بذر تولید شده در اصلاح نباتات به شرح زیر طبقه بندی می گردد :
1) بذر پروردۀ یک (Breeder 1) یا نوکلئوس : انتخاب هزار خوشه از روی مشخصات ظاهری.درجۀ خلوص بذور حاصله %100می باشد.
2) بذر پروردۀ دو (Breeder 2) یا بذر مادر : محصول هزار خوشه.
3) بذر پروردۀ سه (Breeder 3) یا سوپرالیت : محصول حاصل از پرورش دوم و درجۀ خلوص %99 می باشد.
4) بذر الیت (Elite) : محصول حاصل از سوپرالیت.
5) بذر مادری یا اصیل (Registered seed) :محصول حاصل از بذر الیت و درجۀ خلوص آن کمتر از الیت است.
6) بذر گواهی شده (Certified seed) :محصول حاصل از بذر مادری.
7) بذر مرغوب یا بذر تجاری (Commercial seed) :محصول حاصل از بذر گواهی شده.
کنترل کیفیت و گواهی بذر
بذر مهمترین نهاده کشاورزی است و دربردارنده پتانسیل ژنتیکی رقم برای تولید محصول بوده و در افزایش تولید و باروری محصولات کشاورزی نقش مهمی را برعهده دارد. لذا بذور برای بروز نقش خود بایددر سطح کیفی بالایی به کشاورز تحویل گردد.
کنترل کیفی بذر
مجموعه‌ای از مراحل طراحی شده برای نگهداری و ایجاد بذر با کیفیت بالای ارقام جدید محصولات است، به گونه‌ای که استانداردهای مناسب خلوص ژنتیکی و مشخصه رقم و خواص کیفی دیگر تضمین گردد. سیستم کنترل کیفی بذر باید نشان دهنده کلیه عملیات از تولید تا عرضه بذر را دربر گرفته و کیفیت فروخته شده به کشاورز را تضمین نماید.
مراحل کنترل کیفی
مراحل کنترل کیفی از طریق مراحل تکنیک اجرایی و قانونی بدست می‌آید. این مراحل شامل فعالیت‌های چندی از آزاد کردن رقم تا تولید و عرضه بذر می‌شود. گواهی بذر، کنترل مزرعه و آزمون بذر به عنوان تنها ابزارهای کنترل کیفی مورد توجه قرار دارند و از اجزاء ضروری مراحل تولید بذر بوده و نقش مهمی در حفظ کیفیت و ترویج استفاده از بذور اصلاح شده دارند. اگرچه گواهی بذر می‌تواند به صورت اجباری و اختیاری باشد و توسط شرکت‌های گواهی کننده دولتی، تعاونی‌ها یا تولید کنندگان بذر بکار گرفته شود، اما در ایران به دلیل آنکه اکثر محصولات اصلی توسط نهادهای دولتی تقسیم می‌شوند، گواهی بذر به صورت اجباری با مراحل مشخص پیگیری می‌شود. در ایران طبق min که شامل 98%=p و 85%=i و 1%=m است، بذر گواهی می‌شود.
کنترل کیفیت بذر
شامل موارد ذیل است:
• کنترل مجری؛
• بازرسی مزارع تولید بذر؛
• تجزیه بذر در آزمایشگاه؛
• حمایت قانونی از کنترل کیفیت.
بازرسی مزارع
بازرسی مزارع در کنترل کیفیت بذر حائز اهمیت است. مهمترین فرصت جهت مشاهده و اندازه‌گیری کیفیت گیاهان تولید کننده بذر است. مزارع بذری جهت تعیین خلوص فیزیکی ـ ژنتیکی و عاری بودن از آلودگی به بیماری‌ها و علف‌های هرز مورد بازرسی قرار می‌گیند. در بازرسی مزارع بذری کیفیت مزارع با استانداردهای مورد نیاز که توسط قانون مشخص شده است، مقایسه می‌شود. از جمله آلودگی‌های مزارع بذری می‌توان به این موارد اشاره کرد:
1. گیاهان خارج از تیپ و سایر واریته‌ها؛
2. سایر محصولات؛
3. علف‌های هرز غیرمجاز؛
4. گیاهان بیمار.
تعداد و زمان بازرسی مزارع
تعداد دفعات بازدید با توجه به طبقه بذر انجام می‌شود و هرچه به طبقه بذر بالاتر نزدیکتر می‌شویم، باید تهداد بازدیدها بیشتر شود. به طور کلی مهمترین مراحل بازدید به قرار زیر است:
الف) قبل از دوره گلدهی ب) دوره گلدهی
ج) قبل از برداشت د) زمان برداشت

روش بازرسی مزارع به 2 صورت زیر انجام می‌گیرد:
1) نمای کلی مزارع: برای مشخص کردن نمای کلی مزارع در تمام مزرعه قدم می‌زنیم و کل مزرعه را مشاهده می‌کنیم.
2) نمونه‌گیری: برای تعیین اینکه مزرعه بذری استاندارد را شامل می‌شود یا خیر (برررسی جزئیات را بازرسی مزرعه با استفاده از نمونه می‌گویند)، جزئیات آلودگی در اینجا شمارش شده و ثبت می‌شود، سپس استانداردهای مزرعه مقایسه می‌کنند.
تست بذر در آزمایشگاه
پس از کنترل نهایی و صدور گواهی برای مزرعه و بذر، بذور در انبارها نمونه‌گیری شده و جهت تعیین کیفیت به آزمایشگاه هدایت می‌شوند تا اینکه آزمایشات خلوص فیزیکی، رطوبت، قوه نامیه و سلامت آن ها مشخص شود. از ابزارهای لازم جهت تست‌های آزمایشگاهی ژرمیناتور، ترازوی حساس، باد دهنده، مقسم‌، آون و بوجاری می‌باشد.
به طور کلی هدف از کنترل و گواهی بذر را می‌توان به این صورت بیان کرد:
حفظ خصوصیات و صفات ژنتیکی و خلوص ارقام اصلاح شده بذور محصولاتی است که مشخصات بهتری نسبت به محصولات مشابه خود دارا می‌باشد و استفاده از این بذور توسط کشاورزان باعث افزایش محصول و بالا رفتن درآمد زارعین می‌گردد.
برای تهیه و توزیع بذور تکثیری اجرای نکات زیر الزامی است:
انتخاب زمین: انتخاب زمین هم دارای خصوصیاتی است که از جمله آن می‌توان به این موارد اشاره کرد: در انتخاب زمین، زمین موردنظر باید نزدیک آسفالت باشد و آب و هکتار مورد نیاز برای کشاورزی را داشته باشد.
انتخاب پیمانکار: توسط کارشناس کنترل بذر تعیین می‌شود و باید امکانات و تجهیزات مورد نیاز برای کشاورزی را داشته باشد تا به عنوان پیمانکار به اداره کشاورزی معرفی گردند.
انعقاد قرارداد: پس از تایید عقد قرارداد بین پیمانکار و اداره کشاورزی منعقد می‌شود که عقد این قرارداد در سه نسخه منعقد می‌گردد که یک نسخه به پیمانکار، نسخه دوم به اداره کشاورزی و نسخه سوم به موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر فرستاده می‌شود و پیمانکار در قبال انعقاد این قرارداد باید مقررات درج شده در متن را رعایت کرده و در صورت عمل کردن قرارداد به طور کامل می‌تواند پیمانکاران بذور را از طریق اداره کشاورزی خریداری کند.
توزیع بذر: قبل از انعقاد فصل، بذر مناسب به پیمانکار تحویل می‌گردد و به منظور جلوگیری از اختلاط ارقام، سعی می‌شود و به هر زارع بیش از یک رقم بذر داده نشود.
تجزیه بذر: هدف اصلی از تجزیه بذر، تعیین خواص و کیفیت بذر و آزمایشگاه می‌باشد. بدین منظور تعیین درصد بذر خالص، قوه نامیه و بذر سایر محصولات و بذر علف‌های هرز و درصد رطوبت موجود در بذور تعیین می‌شود. نحوه آزمایش و تجزیه بذر بدین صورت است که نمونه‌هایی که وارد آزمایشگاه می‌شوند، ابتدا در دفتر ثبت آزمایشگاه شماره‌گذاری و ثبت می‌گردد و این شماره نیز بر روی نمونه مو رد عمل نیز نوشته می‌شود و برای آزمایش از این نمونه برای هر نوع بذر عموماً 2500 عدد بذر گرفته می‌شود.
هدف اصلی از این آزمایش، تعیین خواص ظاهری و ترکیب مواد موجود در نمونه مورد عمل می‌باشد. قوه نامیه و قدرت رویش، رطوبت، میزان وزن هزار دانه و بذر سایر محصولات و .... تعیین می‌شود.

نمونه‌برداری (sample survey):
از محصول زراعی که مورد کنترل و گواهی قرار گرفته، نمونه‌هایی برای انجام آزمایش‌های دقیق برداشته می‌شود. نمونه‌های برداشت شده کاملاً مخلوط شده تا نمونه مرکب (composite sample) بدست آید. از بذر مرکب سه نمونه برداشته می‌شود که یک نمونه برای انجام آزمایش به آزمایشگاه می‌فرستند که به آن نمونه ارائه شده گفته می‌شود. نمونه بعد از ثبت در دفتر و تحت شماره آزمایشگاهی و شماره مخصوص که قبلاً گفته شد، دوباره از این نمونه مورد نمونه مورد عمل یا نمونه کاری استخراج می‌گردد.
همانطور که قبلاً گفته شد، مقدار نمونه‌های مورد آزمایش برای بذور مختلف نباید از مقدار گفته شده در زیر کمتر باشد:
نام محصول نمونه برای آزمایش خلوص ‌(گرم) نام محصول نمونه برای آزمایش خلوص ‌(گرم)
یونجه 5 طالبی ـ خربزه 70
جو 120 بامیه 140
انواع کلم 10 پیاز 80
باقلا ـ انواع لوبیا 1000 بادام زمینی 1000
ارزن 9 جعفری 4
کاهو 3 نخود 1000
هویج 3 نخود فرنگی 900
گلرنگ 90 فلفل 15
شبدر برسیم 6 تربچه 30
شبدر ایرانی 2 برنج 40
شبدر قرمز 5 انواع چمن 6
شبدر شیرین 5 شلغم 7
تره 7 هندوانه 250
پنبه 350 کدو 180
ذرت 900 اسفناج 25
خیار 70 گندم 120
بادمجان 15 گوجه‌فرنگی 7

آزمایش خلوص
خلوص بذر (seedpurity) نشان دهنده درصد وزنی بذر خالص در نمونه موجود می‌باشد. در آزمایش خلوص بذر گذشته از بذور کاملاً سالم و رسیده قسمت‌های زیر را به عنوان بذر خالص طبقه‌بندی کرده‌اند:
1) بذور ریز، لاغر، چروکیده و جوانه زده؛
2) قسمت شکسته بذور که بزرگتر از 2/1 بذر اصلی بوده باشد؛
3) بذور خانواده گندمیان که فاقد پوسته و بوشینه باشد.
برای خلوص بذر باید سایر محصولات مانند بذور جو، چاودار و بذر علف‌های هرز و مواد جامد را از بذور فاقد جوانه جدا نمود.
روش تعیین خلوص بذر
بعد از اینکه اعمال گفته شده در بالا تک تک اجرا شد، وزن هر کدام را توسط ترازوی حساس اندازه گرفته و روی کارت‌های آزمایشگاهی می‌نویسیم و با توجه به وزن اولیه نمونه مورد عمل درصد هر یک از مواد فوق تعیین و در صورت لزوم با استانداردهای مربوطه مقایسه می‌کنیم.
وسایل مورد نیاز برای تعیین درجه خلوص:
الف) دستگاه‌های باد دهنده ب) غربال‌های برقی
آزمایش تعیین قوه نامیه:
قوه نامیه، نشان دهنده درجه زنده بودن بذر، فعالیت متابولیکی و دارا بودن آنزیم‌هایی است که دارای توانایی کاتالیزگرهای متابولیکی لازم برای جوانه‌زنی و رشد گیاهچه می‌باشد.
در نتیجه آزمون‌های تعیین قوه نامیه عبارتند از:
1. آزمون جوانه‌زنی (متداولترین آزمایش برای تعیین قوه نامیه است)؛
2. آزمون هدایت الکتریکی؛
3. آزمون تترازالیوم؛
4. روش جداسازی جنین.
هدف از تعیین قوۀ نامیه:
هدف نهایی از آزمایش تعیین قوه نامیه بدست آوردن اطلاعاتی در مورد ارزش کاشت بذور می‌باشد، چون اگر بذوری بدون داشتن قوه نامیه توسط کشاورز کشت شود به علت نداشتن قوه نامیه محصولی در مزرعه سبز نخواهد شد و کلیۀ زحمات کشاورز به هدر می رود. در قوانین بین المللی شرایطی را برای تعیین قوه نامیه از قبیل نوع بستر بذر، حرارت بذر، مدت دوران آزمایش و نحوه شکستن خواب بذردرنظر می‌گردد.
بستر بذر:
منظور از بستر بذر شرایطی است که بذر در آن جوانه زده و جوانه ها آب جذب نموده و رویش نمایند مانند مواد مختلفی از قبیل کاغذ خشک کن یا صافی، حولۀکاغذی، خاک، شن.
نکته: بستر بذر باید دارای رطوبت کافی باشد.
رطوبت:
بستربذر باید دارای رطوبت کافی باشد تا به بذر قدرت رویش بدهد، اما رطوبت نباید زیاد باشد چون باعث آلودگی بذر به قارچ می‌گردد.
حرارت:
حرارت را باید با توجه به قوانین ذکر شده در اتحادیه تجزیه بذر تنظیم کرد یعنی حرارت پایین‌تر را به مدت 16 ساعت وحرارت بالاتررا به مدت 8 ساعت در ژرمیناتورتنظیم می‌کنیم.
نور:
بیشتر بذوری که برای تعیین قوه نامیه به نور احتیاج دارند باید در حرارت متناوب آزمایش شوند. همچنین در حرارت‌های بالاتر نیز باید برای بذور نور باید فراهم شود.
زمان لازم جهت آزمایش:
مدت آزمایش به شمارش نهایی بستگی دارد ممکن است در پایان دورۀ آزمایش تعدادی از بذور، تازه شروع به جوانه‌زدن نمایند که باید دوران آزمایش را 7 روز دیگر تهدید نمود.
طرز تعیین قوه نامیه در آزمایشگاه تجزیه بذر:
برای این کار از روش های مختلف کشت مانند:
1) روش حولۀ پیچیده 2) روش ماسه بادی 3) روش پترودیش 4) روش سینی
به صورت 4 تکرار 100تایی استفاده می شود که در هنگام تعیین قوه نامیه پارامترهایی مانند بذور جوانه‌زده (جوانه‌های عادی و غیرعادی) بذورجوانه نزده یا بذور سخت،بذور فاسد و پوسیده را باید مد نظر قرار دهیم. در هنگام کشت یعنی قرار دادن بذرها باید فاصله را در بستر رعایت کرد تا از درهم رفتن جوانه‌ها قبل از شمارش جلوگیری شود. در شمارش اول جوانه‌های عادی از بقیه جدا شده و در کارت آزمایشگاهی ثبت می شوند، ولی در شمارش نهایی علاوه بر جوانه‌های عادی جوانه های غیرعادی،بذر سخت، مرده و فاسد شمارش می‌شوند و در روی کارت ثبت می‌شوند.
تذکر: در قوه نامیه فقط تعداد جوانه‌های عادی مدنظر است.
1) جوانه‌های عادی: جوانه هایی که حاوی قسمت‌های اصلی برای تولید گیاهی عادی تحت شرایط مناسب باشد.
2) جوانه‌های غیرعادی: فاقد یکی از قسمت‌های اساسی برای تولید گیاهی عادی تحت شرایط مناسب باشد جوانه‌های بدون ریشه، ریشه کوتاه و کلفت، ریشه اصلی ضعیف یا دوکی شکل و ریشه اصلی بدون ریشک‌های مویی از این جمله‌اند.
3) بذور سخت: بذوری اند که تا پایان دورۀ آزمایش به علت عدم نفوذ آب از پوسته بذر به داخل آن، جوانه نزده و به طور سخت باقی می‌مانند، مانند خانوادۀ بقولات (در این خانواده بیشتر دیده می‌شود).
4) بذور سبز نشده: علاوه بر بذور سخت این بذور با اینکه آب به داخل آنها نفوذ کرده، ولی جوانه نزده و فاسد نمی‌شوند.
5) بذور خوابیده: خواب بذر مهمترین مکانیزم در حفظ بقای گیاهان است که باعث به تأخیر انداختن جوانه‌زنی و فراهم آوردن زمان و مکان مناسب برای بذر می‌گردد.
انواع خواب بذر: 1) خواب اولیه 2) خواب ثانویه
خواب اولیه: رایجترین نوع خواب بذر است که بر دو نوع می باشد: 1) خواب القایی 2) خواب ارثی
1) خواب القایی: این خواب زمانی ایجاد می گردد که عوامل ضروری برای جوانه زنی بذر (مانند آب، نور، درجۀ حرارت) فراهم نباشد، لذا بذر قادر به جوانه‌زنی نخواهد بود. به طور کلی این نوع از خواب تحت کنترل عوامل بیرونی است.
2) خواب ارثی: این خواب یکی از شایعترین خواب‌هایی است که در اثر خواص ذاتی خود بذر به وجود می‌آید، یعنی ناشی از عوامل درونی است.
خواب ثانویه:
جهت تشریح مکانیزم های خواب ثانویه دو پیشنهاد وجود دارد:
1) قرار گرفتن واکنش‌های متابولیکی خاص جوانه زنی در شرایط سخت و بحرانی.
2) به وجود آمدن نوعی تعادل غیرمناسب بین مواد تحریک کننده و بازدارندۀ رشد.
تذکر: خواب‌های اولیه و ثانویه تحت مکانیزم های فیزیکی و فیزیولوژیکی متعددی ایجاد می شود.
روش معمول در آزمایشگاه برای تعیین رطوبت:
مقدار 100 گرم بذر مورد نظر را گرفته و در دمای 100درجۀ سانتیگراد به مدت 24ساعت قرارمی دهیم و از طریق فرمول زیر درصد رطوبت را محاسبه می کنیم.

M1: وزن ظرف و درب‌ آن به گرم؛
M2: وزن ظرف و درب آن و مواد موجود در آن قبل از قراردادن در اتو؛
M3: وزن ظرف و درب‌ آن و مواد موجود در آن بعد از قرار دادن در اتو.
تعیین میزان رطوبت
اولین آزمایش تعیین میزان رطوبت است که بر روی بذرهای رسیده به آزمایشگاه انجام می‌دهند، زیرا مقدار آن ممکن است در اثر تبخیر بذر تغییر کند درب ظروف محتوی بذر نباید باز بماند و معمولاً بذور فرستاده شده به آزمایشگاه در کیسه‌های نایلونی بسته‌بندی می‌شوند.
اتو 130 درجه سانتیگراد
اتو 130 درجه سانتیگراد در مدت 2 الی 3 ساعت برای تعیین رطوبت انواع غلات بکار می‌رود، مانند: گندم، جو و .... مقدار 5 گرم از بذور مورد نیاز را گرفته و آن را پودر کرده و مدت زمان گفته شده و با همان درجه حرارت 130 درجه سانتیگراد می‌گذاریم. بعد از انجام این عمل،‌ آن را دوباره وزن می‌کنیم. اختلاف وزن، میزان رطوبت را نشان می‌دهد. سپس درصد آن را می‌گیریم. بذوری که با این روش رطوبت تعیین می‌شوند، عبارتند از: گندم، ذرت، کنجد، لوبیا، نخود و ... .
انبار بسته‌بندی
یکی از مهمترین عواملی که زنده بودن بذر را به خطر می‌اندازد و باعث تقلیل قوه نامیه بذور می‌گردد. رطوبت زیاد موجود در بذر می‌باشد پس از برداشت رطوبت اضافی موجود در بذور را بایستی یا به طور طبیعی و یا به طریق مصنوعی کم نمود، غیر از رطوبت، عوامل دیگری از قبیل خسارت حشرات، قارچ و ...، مستقیم یا غیرمستقیم باعث آلودگی بذور می‌گردد، عوامل نامبرده در ذیل برای نگهداری بذور به طرق صحیح است:
1. وضعیت بذر:
بذر باید در موقعی که محصول کاملاً رسیده است، برداشت شود و پس از خشک کردن و بوجاری انبار گردد و در این مدت باید میزان رطوبت موجود در بذر را به طریق که در بالا ذکر شد، تعیین نمود.
2. کاهش درصد رطوبت بذر:
یکی از مهمترین عواملی که زنده بودن بذر را به خطر انداخته و باعث تقلیل قابلیت جوانه‌زنی و بنیه بذر می‌شود، همانا رطوبت زیاد بذر است. پس از برداشت بذر باید رطوبت آن را به طور طبیعی یا مصنوعی کم کرد.
رطوبت بین 20-18درصد تکثیر سریع میکروارگانیسم‌ها؛
رطوبت بین 20-14درصد میزان تنفس زیاد، تولید حشرات و رشد قارچ‌ها؛
رطوبت کمتر از 12 درصد عدم نشو و نمو میکروارگانیسم در بذر؛
رطوبت کمتر از 9درصد عدم تولید مثل حشرات؛
رطوبت کمتر از 6درصد انبار سالم، کم شدن قدرت رویشی.
نتایج آزمایشگاهی نشان داده که حداکثر رطوبت برای نگهداری بذور به مدت 5-3 سال در شرایط صحیح انبارداری به شرح زیر است:

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله    صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید

دانلود مقاله مفاهیم مبهم بهره‌وری و عملکرد

اختصاصی از فی فوو دانلود مقاله مفاهیم مبهم بهره‌وری و عملکرد دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

مولف/مترجم: مترجم:افسانه باقری
موضوع: بهره‌وری
سال انتشار(میلادی: 2006
وضعیت: تمام متن
چکیده: هدف این مقاله آن است که شیوه های برخورد با مفاهیم «بهره وری» و «عملکرد» در ادبیات را مورد بررسی قرار داده و نشان دهد که اصطلاحات به کاررفته در این رشته ها، اغلب به طور مبهم تعریف شده اند و درک درستی از آنها وجود ندارد و سپس ادبیات مربوط به عملکرد علمی و عملی طی 30 سال گذشته مورد بازنگری قرار می گیرد. معنای پنج اصطلاح(بهره وری، عملکرد، سوددهی، کارایی و اثربخشی)تشریح و چگونگی ارتباط درونی آنها نشان داده می‌شود. از آنجایی که ایجاد یک دستور زبان مشترک کار ساده ای نیست، باید این حقیقت را پذیرفت که بعدها نیز افراد برداشتهای گوناگونی از اصطلاحات توضیح داده شده در این مقاله خواهند داشت. اغلب شیوه های سنجش و بهبود، بدون درک روشنی از آنچه باید اندازه گیری شود یا بهبودیابد،به کار گرفته می شوند. به دلیل این رویکرد عملگرا نسبت به بهبود، فرصت فهم کامل و سپس به حد اکثر رساندن عوامل اساسی و موثر در رقابت پذیری و موفقیت به سادگی از دست می رود. این مقاله با ارایه مجموعه ای از واژگان و اصطلاحات علمی، سردرگمی موجود در این رشته را کاهش می دهد. مطمئنا، داشتن واژگان و دستور زبان مشترک، برای ایجاد یک فهم مشترک، بنیادین و نیرومند، (در این رشته) مفید است.

مقدمه
از لغات بهره وری و عملکرد به طور متداول در حوزه های علمی و تجاری استفاده می شود، اگرچه به ندرت تعریف یا توضیح مناسبی از آنها ارایه شده است.در حقیقت این لغات اغلب گیج کننده اند و با واژگانی چون کارایی،اثربخشی و سوددهی، مترادف در نظر گرفته می شوند(سینک و توتل، 1989؛ چو، 1988؛سومانث، 1994؛ کاس و لویز، 1993؛ توماس و بارون، 1994؛جکسون و پیترسون، 1999). دستورالعملهای سنجش و بهبود نیز اغلب بدون درک واضح از آنچه باید اندازه‌گیری شود و بهبود یابد اجرا می گردند.این رویکرد عمل گرا نسبت به بهبود، فرصت فهم کامل و سپس به حد اکثر رساندن عوامل اساسی و موثر در رقابت پذیری و موفقیت را به سادگی از بین می برد.
مطمئنا در محافل علمی،داشتن واژگان و دستور زبان مشترک در تضمین ارتقای درک مشترک، بنیادین و قوی، سودمند است.
بهره وری؛ واژه ای چند بعدی
بیش از دو قرن پیش، لغت بهره وری برای اولین بار به وسیله «کویزنی» (1766)در یک مجله کشاورزی استفاده شد.از آن زمان تاکنون این لغت در موارد مختلف و سطوح گوناگون، به ویژه در رابطه با سیستم های اقتصادی به کار رفته است(تانژن، a2002). چنین استدلال می شود که بهره وری یکی از مهمترین متغیرهای تاثیر گذار بر فعالیتهای اقتصادی- تولیدی است(سینگ و دیگران2000). مثلا «گراسمن» (1993) درباره بهبود بهره وری که یکی از مزیتهای کلیدی برای رقابت پذیری در بنگاههای اقتصادی است، چنین اظهار نظر می‌کند:
شرکتها بایستی بدانند که یکی از سلاحهای اصلی آنان برای دستیابی به مزیتهای قیمت و کیفیت در رقابت با دیگران، درآمدهای حاصل از بهره وری است.
علی رغم این حقیقت که بهره وری به عنوان یکی از حیاتی ترین عوامل تاثیرگذار بر رقابت‌پذیری شرکتهای تولیدی درنظر گرفته می‌شود، بسیاری از پژوهشگران معتقدند بهره‌وری در اولویت اول قرار ندارد و کسانی که بر فرایند تولید تاثیر دارند، آن را به دست فراموشی سپرده اند(سینگ و دیگران 2000؛ سینک و توتل، 1989؛برومن، 2004). یکی از دلایل این امر، فقدان توافق مشترک درباره معنای واقعی این واژه است. اگرچه این لغت به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرد،اما اغلب درست فهمیده نمی شود، و این امر به نادیده گرفته شدن بهره وری، یا حتی تصمیم گیری بر خلاف آن منجر می شود(تانژن2002؛فورستر،1993). «چو» (1988) معتقد است اگرچه مفهوم بهره وری از مدتها پیش وجود داشته است،اما تعداد قابل توجهی از افرادی که هر روزه درباره بهبود بخشیدن به کارایی واحدهای صنعتی تصمیم گیری می کنند، نمی‌دانند چگونه به این سوال ساده که بهره‌وری چیست پاسخ دهند. بیجورکمن(1991) پیشنهاد می کند که تصمیم گیریهای مربوط به بهبود بهره وری، اغلب براساس عقاید شخصی به جای یک دیدگاه مشترک و عمومی انجام می‌شود.
یک بازنگری نسبتا ساده از ادبیات نشان می دهد:
_ کسانی که واژه بهره وری را به کار می‌بندند‌، به ندرت آن را تعریف می کنند.
_ از تعابیر متعدد این واژه و همچنین پیامدهایی که بر اثر این اختلافات ایجاد می شود، آگاهی کامل ندارند.
_ برای واژه بهره وری تعاریف و رویکردهای لغوی و همچنین ریاضی وجود دارد.
همه اینها نشان می دهد بهره وری واژه ای چند بعدی است، که معنی آن می تواند بسته به زمینه ای که در آن استفاده می شود،متفاوت باشد. در هر صورت این واژه ویژگیهای کلی مشترکی را نیز دربر می گیرد. در مهندسی صنایع، بهره وری به طور کلی به صورت رابطه بین ستانده (مثلا کالاهای تولید شده)به درونداد (مثلا منابع مصرف شده) در فرایند تولید تعریف می‌شود (سومانث، 1994). اگرچه اختلاف نظرهای متعددی درباره همین نسبت اولیه[یعنی برونداد/درونداد] وجود دارد، اما دروندادها و بروندادها اغلب آنقدر "گسترده" هستند که این تعریف از بهره وری را مفید می سازند. جدول شماره یک برخی از این اختلافات را که ناشی از کاربرد این واژه از دیدگاههای مختلف است، نشان می دهد(توماس،بارون 1994).
هدف تعاریف لغوی بهره وری،توضیح مفهوم آن است. تعاریف لغوی مفید هستند، چراکه می‌توانند «معیاری» را برای ایجاد دیدگاهی مشترک از اهداف سازمان به وجود آورند. آنها همچنین می توانند برای تعیین و توضیح اهداف راهبردی سازمان مورد استفاده قرار گیرند(بیجورکمن،1991).
از سوی دیگر، تعاریف ریاضی می توانند به عنوان بنیانی برای اندازه گیری عملکرد مورد استفاده قرار گیرند، بخصوص هنگامی که هدف اصلی، بهبود بهره وری(نه توضیح آن) است. از آنجایی که تبدیل تعریف لغوی به تعریف ریاضی مشکل است، تعاریف ریاضی همیشه تمامی ویژگیهای مفهوم بهره وری را دربر نمی گیرند، و موقع تبدیل مفهوم بهره‌وری به تعاریف ریاضی،مسلما فقط قسمتی از معنای«واقعی» بهره وری نشان داده می شود، و همین امر موجب بروز اختلاف نظرهایی می‌شود. «برومن» (2004) پیشنهاد می کند برای اینکه بتوان ویژگیهای یک تعریف ریاضی را ارزیابی کرد، ضروری است که بدانیم این تعریف ریاضی مربوط به کدامیک از مفاهیم و تعاریف بهره وری است.
«برنولاک» (1997) توضیح لغوی سودمندی از بهره وری ارایه می دهد که به تولید مربوط می شود:
بهره وری به این معناست که تا چه حد از منابع مورد استفاده تولیدات خوبی داشته ایم. اگر با استفاده از منابع ثابت کالاهای بیشتر یا بهتری تولید کرده ایم، یا اگر همان اندازه کالا را با استفاده از منابع کمتری تولید کرده ایم، بهره‌وری را افزایش داده ایم. «منظور از منابع، تمامی منابع انسانی و فیزیکی است، مثلا افراد تولید کننده کالا یا ارایه دهنده خدمات، همچنین داراییهایی که کارکنان می توانند با آنها کالایی را تولید کنند یا خدماتی را ارایه دهند. منابع مورداستفاده شامل زمین، ساختمان، تجهیزات و ماشین آلات ثابت و متحرک، ابزار، مواد خام، اموال و دیگر داراییهای موجود است.»
این تعریف دارای دو ویژگی مهم است. اول اینکه، بهره وری رابطه بسیار نزدیکی با نحوه استفاده و در دسترس بودن منابع دارد. به طور خلاصه بهره وری یک شرکت در صورتی که منابع آن به درستی مورد استفاده قرار نگیرد، یا اگر کمبودی در هر یک از آنها وجود داشته باشد،کاهش می یابد. دوم، بهره وری به شدت با ایجاد ارزش ارتباط دارد. بنابراین، بهره وری بیشتر هنگامی به دست می آید که فعالیتها و منابع در یک فرایند تولیدی به ارزش کالاهای تولید شده بیفزایند. بنابراین می توان به این نتیجه مهم دست یافت که به منظور بهبود بهره‌‌وری بایستی ضایعات حذف گردند. وجود ضایعات مخالف بهره وری است.
برومن(2004) به تشابهات ذاتی بسیاری از تعاریف بهره وری اشاره می کند، به این معنا که به نظر می رسد محتوای اصلی همه آنها مشابه باشد. قبادیان (1990) نیز پیشنهاد می‌کند،تمامی تعاریف مشابه[بهره وری] در سه گروه بزرگتر طبقه بندی شوند:
1)مفهوم فنی:رابطه بین نسبتهای برونداد به دروندادهایی که برای تولید آن برونداد استفاده شده است.
2)مفهوم مهندسی:رابطه بین برونداد واقعی و برونداد مورد انتظار در یک فرایند.
3)مفهوم اقتصادی:کارایی تخصیص منابع.
ملاحظات
یکی از اشتباهات متداول، مترادف دانستن بهره وری با تولید- یعنی مقدار محصول تولید شده یا خدمت ارایه شده است (استینر، 1997؛برنولاک، 1996). به این معنی که افزایش تولید موجب افزایش بهره وری می‌شود. این امرضرورتا صحیح نیست. بهره‌وری یک مفهوم نسبی است:نمی توان گفت که بهره وری افزایش یا کاهش یافته است، مگر اینکه مقایسه ای صورت گیرد،یا تغییرات آن نسبت به یک «استاندارد» در یک نقطه معین از زمان(که می‌تواند مثلا استانداردهای یک رقیب یا سازمان دیگر باشد) و یا تغییرات آن در طول زمان محاسبه شود. به علاوه همانگونه که میسترک و دیگران (1992)اظهار کردند، اساسا بهره وری می تواند به وسیله پنج رابطه مختلف بهبود یابد:
1)برونداد افزایش یابد با سرعتی بیش از درونداد؛ افزایش درونداد به تناسب کمتر از افزایش برونداد است(رشد مدیریت شده)
2)برونداد بیشتر از درونداد ثابت(با هوشمندانه کار کردن)
3)برونداد بیشتر با کاهش درونداد(ایده آل است)
4)برونداد ثابت با دروندادهای کمتر(کارایی بیشتر)
5)کاهش برونداد اما کاهش بیشتر درونداد،کاهش درونداد به تناسب بیش تر از کاهش درونداد است(کاهش مدیریت شده).
بیشتر فرایندهای تبدیل در یک شرکت از طریق چند نوع درونداد تغذیه می‌‌شوند (مثلا نیروی کار،سرمایه،مواد خام و انرژی)و بیش از یک برونداد تولید می‌‌کنند (مثلا محصول الف، محصول ب). این امر محاسبه بهره وری را پیچیده می سازد (کوروساوا،1991).
«برومن» به این مشکل به صورت مشکل سنجش پذیری اشاره می کند با تاکید بر این نکته که همه متغیرهای یک فرایند براساس یک استاندارد یا واحدهای مشابه قابل اندازه گیری نیستند(برومن،2004).تلاش برای یافتن شیوه مناسب، برای حل مشکل سنجش پذیری به ایجاد انواع مختلف اندازه گیری بهره وری و شیوه های تجمعی[برای محاسبه] دروندادها و بروندادها با استفاده از وزن دهی منجر شد. برخی از این اندازه گیریها، مجموعه کوچکی از دروندادها- [یعنی] بهره وری جزیی را می‌سنجند؛دیگران می کوشند تمامی درونداد ها را درنظر گیرند-بهره وری کل( کریج و هریس ،1973؛گراسمن،1993؛سومانث، 1994؛هانولا،1999).
به علاوه، اگرچه مفهوم بهره وری-برای سازمانهای تولیدی –به پدیده های فیزیکی مربوط می شود(بروندادهای حاصل از فرایند تولید)، اما به صورتهای گوناگون، و به شکل واحدهای پولی یا فیزیکی نیز بیان می شود.
«گلد» (1980)پیشنهاد می کند که اندازه گیری«کارایی»فیزیکی یک فرایند تولیدی(یا هر فرایند اقتصادی دیگری)غیر ممکن است، چرا که هیچ راه حل فیزیکی متداولی، برای ترکیب انواع مختلف دروندادها و اندازه گیری آنها با یک مقیاس وجود ندارد.
درنتیجه،معنای بهره وری بسته به اینکه در چه زمینه ای مورد استفاده قرار گیرد،متفاوت است.مثلا، دیدگاه راهبردی نسبت به بهره‌وری در میان مدیران ارشد، معمولا با دیدگاه عملیاتی متصدیان خطوط مونتاژ متفاوت است.این استدلال نشان می دهد که بایستی بهره وری هر سطح، متفاوت از سطوح دیگر اندازه گیری شود و راههای افزایش بهره وری مربوط به همان سطح ارایه شود. یک نمونه از طبقه بندی سطوح مختلف درون یک شرکت عبارت است از:
_ هر یک از ماشین آلات یا سیستم تولیدی؛
_ عملیات تولیدی، مثلا مونتاژ؛
_ کارخانه؛
_ تمامی کارخانجات متعلق به یک شرکت(گرووین، 1987)
سوددهی
شاید مهمترین دلیل شرکتها برای چشم پوشی از اهمیت بهره وری، این موضوع باشد که آنها اغلب بهره وری و سوددهی را مترادف با یکدیگر می دانند. هیچ دلیل منطقی برای انکار وابسته بودن بهره وری و سوددهی به یکدیگر وجود ندارد، اما این دو لزوما همیشه به یکدیگر مرتبط نیستند(وست، 1999). به طور کلی واژه سوددهی برترین هدف برای رشد و موفقیت هر کسب و کاری است؛ سوددهی می تواند به شکل نسبت بین درآمد و هزینه(مثلا،سود/داراییها) تعریف شود. اگرچه نسبت سوددهی اساسا به نیازهای ذی نفعان(به عنوان مهمترین سود) مربوط می شود، بسیاری از پژوهشگران ادعا می کنند که استفاده زیاد از نسبتهای پولی می تواند مضراتی را در پی داشته باشد. مثلا، می تواند موجب کوتاه نگری یا نادیده گرفتن نظرات مشتری شود(گالیانی و دیگران،1997 ؛جادو و دیگران، 1997؛کاپلان و کوپر،1998). «گرونبرگ» (2004)استدلال می کند، از آنجایی که سودده بودن یکی از نتایج فعالیتها و فرایندهای عملیاتی است، نه یکی از عوامل دخیل در آنها،در نتیجه سوددهی تاثیر مستقیمی بر بهبود اهداف ندارد.
واضح است که سوددهی می تواند به دلایلی که کمتر با بهره وری ارتباط دارد، تغییر کند، مثلا، تورم قیمت یا هزینه(برنولاک، 1996) و دیگر شرایط بیرونی، ممکن است هیچ ارتباطی با استفاده کارامد از منابع [یعنی بهره وری]نداشته باشد، [اما بر سوددهی تاثیر مستقیم دارد] (استینر،1997). این موضوع به نوبه خود موجب شد پژوهشگران به بحث درباره اینکه بهره وری می تواند نسبت به سوددهی معیار مناسب تری برای پایش میزان تعالی تولید در بلند مدت باشد،بپردازند، چرا که سوددهی می تواند در کوتاه مدت تحت تاثیر عوامل مختلف قرار گیرد (میلر، 1984).
«میلر» (1984)یکی از اولین کسانی بود که درباره این موضوع به تفصیل بحث و بررسی کرد. او توضیح داد که چگونه می توان سوددهی و بهره وری را از طریق تعدیل قیمت، متمایز کرد، البته تعدیل قیمت به صورت نسبت قیمت هر واحد به هزینه های آن واحد تعریف می شود. عبارت سوددهی= بهره وری+تعدیل قیمت، می تواند به روشهای مختلف بیان شود اما این فرمول به شکل ساده به این معنی است که بهره وری به صورت تعداد برونداد به ازای هر یک از دروندادها تعریف می‌شود، درحالی که، تعریف سوددهی، قیمت هر واحد برونداد به هزینه های هر واحد درونداد است (برنولاک، 1997). سازمانها بایستی نسبتهای بهره وری و سوددهی را به گونه ای با یکدیگر ترکیب کنند که علتهای واقعی افزایش سود به روشنی مشخص شود.

عملکرد
طبق نظر «توماس و بارون» (1994) بسیاری از کسانی که ادعا می کنند درباره بهره وری بحث و بررسی کرده اند،در واقع به مباحث کلی تری همچون عملکرد پرداخته اند. اگرچه بهره وری واژه ای چند بعدی است، اما بایستی به خاطر داشت که مفهوم خاصی است که به طور نسبی با نسبت بین ستانده و داده مرتبط است.از سوی دیگر، عملکرد، اصطلاح گسترده تری است که تمامی جنبه های اقتصادی و اجرایی، هر دو را دربر می گیرد. عملکرد، تقریبا شامل تمامی اهداف رقابت پذیری و تعالی تولید است و به هزینه، انعطاف پذیری، سرعت، قابلیت اعتماد یا کیفیت مربوط می شود(شکل شماره 1). بعلاوه، عملکرد می تواند به صورت چتری برای همه مفاهیمی که موفقیت و فعالیتهای تمامی شرکتها را دربرمی گیرد، توضیح داده شود. با این حال، انواع عملکردی که یک شرکت خاص می کوشد،با موفقیت به انجام رساند، بسیار خاص همان شرکت است. اسلک و دیگران (2001) موارد زیر را به عنوان ویژگیهای ضروری عملیات و عملکردهای والایی دانستند که هدف تمامی شرکتها دستیابی به آنها است:
_ عملیات با کیفیت بالا، با دوباره کاریها،وقت و تلاش را به هدر نمی دهد و مشتریان داخلی این عملیات ها از خدمات ناقص ناراضی نیستند.
_ عملیات سریع، میزان کالای موجود در جریان فرایند تولید و همچنین عملیات جزیی و اداری را کاهش می دهد.
_ عملیات قابل اطمینان، به تحویل محصول درست طبق برنامه ریزی قبلی تکیه دارد. این امر توقف بیهوده را حذف می‌کند و اجازه می دهد دیگر عملیات جزیی با کارآمدی بیشتری اجرا گردند.
_ عملیات انعطاف پذیر، [این قابلیت را دارد که] با شرایط در حال تغییر به سرعت و بدون ایجاد اختلال در عملیاتهای دیگر، منطبق شود. در صورتی که عملیات های جزیی انعطاف پذیر باشند، می توانند به سرعت و بدون اتلاف وقت و ظرفیت، وظایفشان را تغییر دهند.
_ اجرای عملیات با هزینه کم، که منجر به سود بیشتر می شود و همچنین برای شرکت این امکان را فراهم می سازد که محصولاتش را با قیمت رقابتی به فروش برساند.
اجرای عملیات با ویژگیهایی که توضیح داده شد، موجب تحقق اهداف عملکرد، بخصوص اهداف مربوط به کیفیت می‌شود، و برخی از پژوهشگران کیفیت را بخشی از مفهوم بهره وری می دانند(برای مثال، می‌توانید به ال-دارب، 2000 مراجعه نمایید). اگرچه مفهوم کیفیت اغلب در یک زمینه بسیار وسیع، به فرایندها و محصولات هر دو و همچنین عوامل ملموس و ناملموس مربوط می گردد. درست است که بهبود کیفیت و تولید محصولات بدون -نقص به بروندادها می افزاید، اما نباید کیفیت در مفهوم بهره وری جای داده شود. کیفیت و بهره وری اغلب لازم و ملزوم یکدیگرند، اما آنها دو مفهوم مجزا هستند.
کارایی و اثربخشی
اصطلاحات کارایی و اثربخشی کاربرد واژگان علمی یا فنی این رشته را پیچیده تر می سازد. این لغات اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند. اگرچه همانگونه که سینک و توتل(1989) بیان کردند،اثربخشی معمولا به بیان ساده به صورت «انجام کارهای درست» و کارایی «انجام درست کارها» تعریف می شــود. مثالهای بسیاری از تعاریف دیگر در جدول شماره 2 ارایه شده است. به هر حال، بیشتر پژوهشگران موافقند که کارایی به شدت با استفاده از منابع مربوط می شود و اســــاسا بر مخرج کسر بهره وری(دروندادها) تاثیر می گذارد. توضیح بیشتر این که، کارایی عموما به صورت حـــداقل منابعی که از لحاظ نظری برای به گـــردش درآمدن عملیات مورد نظر در یک سیستم مورد نیاز است، در مقایسه با مقدار منابعی که حقیقتا مورد استفاده قرار گـــرفته است،تعریف می‌شود.
به علاوه،اندازه گیری میزان کارایی چه براساس زمان، پول یا هر واحد دیگری که باشد، تقریبا آسان است. همچنین کارایی بسیار مشابه مفهومی است که از آن به عنوان نرخ مصرف(یعنی میزان استفاده)یاد می کنند،به این معنا که در عمل چه مقدار وسایل و تجهیزات در مقایسه با حداکثر آن استفاده شده است.
از سوی دیگر، اثربخشی اصطلاحی است که بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است و در بیشتر موارد تعیین کمیت آن بسیار مشکل است. اثربخشی، اغلب به ایجاد ارزش برای مشتری مربوط است و اساسا صورت کسر بهره‌وری (بروندادها) را تحت تاثیر قرار می دهد.یک تعریف ساده و مناسب از اثربخشی عبارت است از«توانایی دستیابی به یک هدف معین» یا «میزانی که نتایج مورد نظر تحقق یافته اند». چنین تعاریفی به یک مفهوم جالب[از اثربخشی] منجر می شود: معمــولا هیچ محدودیتی برای میزان اثربخش بودن سازمان وجود ندارد.
«جکسون» (2000) بیان می کند که تنها تمرکز بر کارایی نمی تواند راه پر ثمری برای افزایش بهره وری باشد. متاسفانه این تمرکز صرف اغلب در صنایع انجام می‌شود، بخصوص هنگامی که فعالیتهایی برای کاهش قیمت [محصولات/خدمات] صورت می گیرد. به هر حال، مجموع کارایی و اثربخشی بالا در فرایند تولید محصول، به بهره وری بالا منجر خواهد شد. بنابراین، ممکن است یک سیستم اثربخش، کارایی نداشته باشد، و یا امکان دارد که یک سیستم کارا، اثربخش نباشد(تانژن، b2002).
مدل سه P
در مدل سه P (سوددهی PROFITABILITY) (عملکرد PERFORMANCE) (بهره‌وری PRODUCTIVITY) دیدگاهی کلی از چگونگی ارتباط اصطلاحات متداول در این رشته، نشان داده شده است(شکل 2). این مدل براساس توضیحات واژه شناسی در بخشها و مثالهای قبلی و چگونگی ارتباط آنها با یکدیگر ارایه شده است. به این شیوه تفاوتهای اساسی میان این اصطلاحات به سادگی از بین می رود.
بهره وری هسته مرکزی مدل سه P و دارای تعریف عملیاتی نسبتا ساده، یعنی رابطه بین کمیت برونداد(یعنی، محصولاتی که به درستی تولید شده اند و دارای ویژگیهای مورد نظر هستند) و کمیت درونداد(یعنی، تمامی منابعی که در فرایند تولید مصرف شده اند) است. ذکر یک نکته بسیار مهم در اینجا ضروری است که، اگرچه اندازه گیری کمیتهای مختلف با یک استاندارد مشکل است، اما مفهوم بهره وری یک پدیده فیزیکی محض است و بنابراین، باید در قالب یک کمیت سوددهی و به صورت رابطه بین برونداد و درونداد دیده شود،البته بهره وری یک رابطه پولی است که شامل تاثیرات عوامل مربوط به قیمت (مثلا تعدیل قیمت) نیز می شود. عملکرد چتری است برای تعالی، سوددهی و بهره‌وری و همچنین عوامل دیگری همچون کیفیت، سرعت، تحویل به موقع و انعطاف پذیری را که به قیمت مربوط نمی شوند، دربرمی گیرد. اصطلاحات اثربخشی و کارایی، وقتی که با آن سه اصطلاح دیگر استفاده می شوند، عملکرد چندگانه ای دارند. اثربخشی، میزان تحقق نتایج مورد نظر را نشان می دهد؛ و کارایی این که منابع چقدر خوب در فرایند تبدیل استفــــاده شده‌‌اند.
به همین منظور انجمن بهره‌وری ایران در نشستی دوروزه در مرکز همایشهای وزارت نیرو سعی براین داشت تا به شناسایی موانع اجرایی سرراه توسعه بهره‌وری بپردازد.
آنچه که در این نشست برآن تاکید بسیار شد، تحلیل عوامل موثر بربهره‌وری کل عوامل در اقتصاد، بررسی عوامل موثر بربهره‌وری نیروی کار در بنگاههای صنعتی و اقتصادی، مطالعه موانع و راه‌کارهای بهره‌وری نیروی انسانی و سرمایه در سطح ملی و بنگاهی و بهره‌وری به‌عنوان سرمایه‌های نامشهود سازمانها بود. سخنان برخی از سخنرانان این نشست را می خوانیم:
مهندسی ارزش
تدوین یک استراتژی موفق به‌منظور بهبود بهره‌وری، مستلزم پی‌ریزی سامانه‌ای برای بخش، پایش و ارتقای بهره‌وری در سطوح خرد و کلان است. دکتر جلیل خاوندکار از مرکز تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان در مقاله ای که با همکاری آقای احسان خاوندکار و خانم ماهرخ بلوری به این همایش ارایه کرده‌اند می افزاید، بی‌شک در فضای بسیار متغیر امروز، وجود رویکردی سامانه‌مند و مبتنی بر چارچوب مدیریتی در اتخاذ سیاستها و دستورات بهبود بهره‌وری بسیار بااهمیت است.
بابکارگیری روشها و متدولوژی‌های ارزش‌افزا در روند مدیریت بهره‌وری، می‌توان از میان قابلیتهای هم‌افزای این روشها و فرایندهای مدیریت بهره‌وری، به افزایش حداکثری شاخص‌های بهره‌وری موردنظر از استقرار سامانه‌های مدیریت بهره‌وری دست یافت. این میان مهندسی ارزش به‌عنوان متدولوژی ارزش – محور برپایه منطق دستیابی به حداکثر کارکرد قابل حصول در سطح پایایی کیفی – ایمنی و بهبود کیفیت و ایمنی محصول – خدمات در فضای حداقلی هزینه‌ها، می تواند ابزاری توانمند در جهت مدیریت بهره‌وری و دستیابی به سطح مطلوب شاخص‌های بهره‌وری کارآمد باشد.
سرمایه‌گذاری بر سرمایه‌های انسانی
دکتر عباسعلی حاج کریمی، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی به‌اتفاق دکتر رضا پیرایش، عضو هیات علمی دانشگاه زنجان نقش سرمایه‌گذاری بر نیروهای انسانی به‌منظور افزایش بهره‌وری سازمانها را مورد بررسی قرار دادند. به‌اعتقاد این دو، اکنون برای تمامی جوامع اهتمام به دانش، آموزش و پرورش از حد یک فضیلت فردی و اجتماعی فراتر رفته و لازمه حیات فعال و بقای ملی و نقش‌پذیری موثر بین‌المللی محسوب می شود. روند شتابان تحولات علمی و فنی اهمیت یافتن دانش به عنوان اصلی‌ترین عامل مزیت رقابتی کشورها، فرصت چندانی برای جوامع زنده که طالب سهمی در تولیدات علمی و فناوری جهان هستند، برای پرداختن به امور جنبی و حاشیه‌ای و نمایشی نمودن برنامه‌ها و تفننی برخورد کردن با مسائل جدی آموزش عالی باقی نگذاشته است. این خود مستلزم اولویت‌گذاری دقیق با توجه به محدودیت منابع مالی نیروی انسانی متخصص در امور آموزشی، پژوهشی و فناوری در تمامی سطوح است که باید مورد توجه جدی بنگاهها و موسسات (اعم از تولیدی وخدماتی) قرار گیرد.
مسئله بهره‌وری یکی از شاخص‌های نوین و کارآمد اقتصاد و مدیریت است. استفاده بهینه از منابع (طبیعی و انسانی) در واقع هنری است که نسبت به قوانین و معادلات اثبات شده در اقتصاد برتری دارد. اکنون در اقتصاد تمامی کشورها ارتقای بهره‌وری به اولویتی ملی تبدیل شده است و ادامه حیات و بقای اقتصادی کشورها به توانایی مستمر در کسب تولید بهینه در ازاء هر واحد ستاده وابسته است وهمه صاحب‌نظران عقیده دارند که بهره‌وری عامل اصلی رشد و توسعه اقتصادی و بهبودبخشیدن به سطح زندگی افراد جامعه را فراهم می‌آورد. امروزه اقتصاد کشورمان به‌دلیل اتکا به درآمدهای نفتی از یک سو و بهره‌وری پایین منابع انسانی در بخشهای مختلف (اعم از دولتی و غیردولتی) از سوی دیگر مشکلات عمده‌ای را برای اقتصاد کشور ایجاد می نماید. جهت بهبود وضعیت اقتصاد در بلندمدت باید به فکر ارتقاء بهره‌وری بود. بهبود و ارتقای بهره‌وری باعث صرفه‌جویی در استفاده از منابع کمیاب تولیدی است و قدرت رقابتی ناشی از آن موجب حفظ ارزش پولی و بالارفتن آن خواهد بود. همچنین رشد بهره‌وری موجب افزایش درآمد سرانه می‌شود که آن امر خود محصول رشد بهره‌وری کل می‌باشد. باارتقای بهره‌وری امکان دستیابی به سطح بالای استاندارد زندگی نیز میسر می‌شود.
جهت ارتقای بهره‌وری استراتژی‌ها و روشهای مختلفی وجود دارد. در این مقاله با تاکید بر سرمایه‌گذاری برروی منابع انسانی و نقش آموزش در ارتقای بهره‌وری منابع انسانی موضوع مورد تاکید قرار گرفته است.
امروزه در بسیاری از کشورها بر سرمایه‌گذاری انسانی تاکید بیشتر می‌شود. سرمایه‌گذاری انسانی و اعتلای کیفیت نیروی کار یکی از زمینه‌ها و راههای اصلی واساسی ارتقای بهره‌وری و تسریع رشد و توسعه سازمانهاست. تعلیم و تربیت به‌عنوان بارزترین نمود سرمایه‌گذاری انسانی نقش اصلی را در این زمینه ایفا می‌کند. آموزش از یک طرف بر بازدهی و توانایی نیروی کار اضافه نموده و استعداد و توانایی را شکوفا می‌نماید و از سوی دیگر زمینه استفاده از فناوری پیشرفته را فراهم می سازد.
برنامه‌ریزی برمبنای سیستم‌های ارتباطی
به‌اعتقاد دکتر محمدرضا جلالی از دانشگاه پیام نور، جوامع در حال توسعه باید توجه به زمینه‌های فرهنگی، علمی و تکنولوژیک خود را افزایش دهند این می‌تواند زیرساخت‌های توسعه‌ای این گونه جوامع را بهینه‌تر سازد.
از جمله این زیرساخت‌ها می‌توان به مباحث مربوط به اطلاعات، ارتباطات، آموزش و زمینه‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری اشاره کرد. متاسفانه در کشورهای در حال توسعه هنوز با مشکلات و تضادهایی ازنظر دانش پایه، پذیرش فرهنگی، ساختار اجتماعی و علوم کاربردی روبرو هستند.
سخنران می‌افزاید، شتاب در توسعه روزافزون کمی و کیفی اطلاعات، ارتباطات و فناوریهای متناسب باآنها روشهایی را در شکل‌گیری فرهنگ رفتاری، ابزاری و سازمانی طلب می کند که به واسطه روشهای نوین و پیشرفته آموزشی با تکیه بر ماهیت و عملکرد مفاهیم اطلاعات و ارتباطات می تواند به نوعی تعادل نسبی در سطح شبکه‌های جهانی و ملی فراهم سازد.
با بکارگیری نگرشی سیستمی و باتوجه به روند تکاملی و کارکرد این مفاهیم در جریان شناخت، مقایسه، طبقه‌بندی، شاخص‌بندی و ارزیابی جامع آنها، که باید مورد توجه قرار گیرند. در جهت توسعه منابع انسانی سیستم معرفی شده با تکیه بر روند شکل‌گیری و تکامل زنجیره‌های اطلاعات و ارتباطات و تقارن آنها با نظامهای آموزشی، تحقیقات و بهره‌وری، به نظر می رسد می تواند پاره‌ای از مشکلات برنامه ریزی، مدیریت و ارزشیابی و توسعه منابع انسانی و تکنولوژیک را مورد شناخت، تجزیه و تحلیل و طراحی کاربردی قرار دهد، تا شاید بتوان راهبردها و شاخص‌هایی میان‌بر را در رسیدن کشورهای غیرتوسعه یافته به سمت پذیرش و کاربرد حیطه‌های اطلاعات و ارتباطات در آمورش و خلاقیت منابع انسانی فراهم نمود.
این مهم بویژه با تشابه و کارکرد مشترکی که سیستم‌های اطلاعات و ارتباطات با مفاهیم، آموزش و تحقیق دارند بهتر قابل استفاده و تعمیم می باشد. همچنین می توان گفت امروزه دیگر نگاه به سرمایه انسانی در مدیریت‌های پیشرفته از کاربرد نیروی انسانی به سمت درک و توسعه منابع انسانی حرکت کرده است، البته این خود زمینه را برای پویایی و توسعه هرچه بیشتر منابع انسانی فراهم می‌سازد و مستلزم بکارگیری نگرش دانش و روش شناختی خاص و خلاق می‌باشد.
برهمین اساس می توان ماهیت و کارکرد اطلاعات را به دانش، ارتباطات را به علوم و فناوریها و رابطه بین اینها را به روش شناختی تحقیق و پژوهش تشبیه کرد، که البته بااعمال روشهای خلاق از جمله روش تفکر حل مساله و تفکر سیستمی می توان با مطلوبیت بیشتری به بهره‌وری منابع انسانی رسید.
عوامل موثر بر بهره‌وری کل عوامل در اقتصاد
دکتر علیرضا امینی و خانم زهره حجازی آراد، در بخش دیگری از این همایش فاکتورهای موثر بربهره‌وری کلی عوامل در اقتصاد ایران را تحلیل کردند. چکیده‌ای از سخنان ایشان در زیر آمده است:
امروزه رشد بهره‌وری کل عوامل مهمترین منبع رشد اقتصادی اکثر کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه پیشرو قلمداد می شود و در برنامه چهارم توسعه ایران نیز مقرر گردیده بهره‌‍وری کل عوامل به‌طور متوسط سالانه 5/2 درصد افزایش و حدود 3/31 درصد رشد اقتصادی کشور را تامین کند. اگرچه اقتصاد ایران طی چهارسال اول برنامه پنج ساله سوم توسعه موفق شده است نرخ رشد بهره‌وری کل عوامل را به 9/0درصد در سال ارتقا دهد ولی نسبت به وضعیت آرمانی تعیین شده در برنامه چهارم توسعه فاصله زیادی دارد. عوامل موثر بر بهره‌وری کل عوامل با تاکید بر چهار عامل سرمایه تحقیق و توسعه دولتی، متوسط سالهای تحصیل شاغلان به عنوان جانشین سرمایه انسانی از نوع آموزش، درجه بازبودن اقتصاد به سوی تجارت خارجی و درجه رقابت‌پذیری اقتصاد در بازارهای جهانی، مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تخمین الگو بااستفاده از داده‌های آماری سری زمانی سالهای 82-1374 به روش مدل تصحیح خطای برداری (VECM) نشان می دهد در بلندمدت چهار عامل مذکور اثرات مثبت و معنی‌داری بر بهره‌وری داشته‌اند. اثر سرمایه تحقیق و توسعه دولتی در مقایسه با سرمایه انسانی از نوع آموزش بیشتر و اثرقدرت رقابت‌پذیری در بازارهای جهانی در مقایسه با درجه بازبودن اقتصاد بیشتر بوده، ولی به‌طور قابل ملاحظه‌ای نسبت به اثر سرمایه تحقیق و توسعه دولتی و سرمایه انسانی کمتر است.
موانع بهره‌وری در سطح ملی و بنگاه
موانع و راه‌کارهای بهره‌وری نیروی انسانی و سرمایه در سطح ملی و بنگاهی عنوان مقاله آقای مرتضی عطایی بود. وی در بخشی از مقاله خود چنین آورده است: صاحبنظران و کارشناسان علوم اجتماعی و اقتصادی معتقدند که توجه به بهبود و ارتقای بهره‌وری یکی از مهمترین و کارآمدترین راهکارهای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورهای مختلف می‌باشد، همچنانکه کشورهای پیشرفته و توسعه یافته رشد و ترقی خود را مدیون این امر مهم می‌دانند.
اما چرا در کشور ما و به‌طور اخص در سازمانهای تولیدی و خدماتی، از مقوله بهره‌وری استفاده مطلوبی نمی شود و به‌طور جدی به آن توجهی نشده است؟ برای پاسخگویی مناسب به این سوال و پیدانمودن موانع اجرایی آن در این زمینه، باید موضوع مورد مطالعه ،بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گیرد.
این هدف باید با تشریح چارچوب و فرایند اجرایی مورد نیاز برای ایجاد مدیریت بهره‌وری در سازمانها پیگیری و نهایتا باتوجه به عوامل داخلی تاثیرگذار بر بهره‌وری (عوامل تحت کنترل مدیریت سازمانها) و نکات کلیدی که هر سازمان باتوجه به شرایط و موقعیت خاص خود در هر مرحله از اجرای فرایند مدیریت بهره‌وری (اندازه‌گیری، تجزیه و تحلیل، برنامه‌ریزی و بهبود بهره‌وری)، مورد توجه قرار گیرد و موانع پیاده‌سازی مدیریت بهره‌وری در سازمان نیز تشریح گردد. این موانع به‌طور خلاصه شامل عدم تعهد و پشتیبانی عملی مدیریت عالی، فراهم نبودن بستر فرهنگی لازم، عدم ایجاد جایگاه سازمانی مناسب برای بهره‌وری، فقدان ایجاد مبانی سیستم مدیریت بهره‌وری، عدم توانایی در تعیین شاخصهای مناسب بهره‌وری در سطح سازمان و واحدهای مختلف آن، نبود سیستم اندازه‌گیری بهره‌وری، ضعف در تجزیه و تحلیل اطلاعات، عدم برنامه‌ریزی برای بهره‌وری، استفاده از روشهای نامناسب بهبود بهره‌وری و بی‌توجهی به دریافت بازخور از سیستم بهره‌وری و بازنگری اطلاعات مورد نیاز به‌صورت دوره‌ای و مستمر می باشد.
سرمایه های نامشهود
بهره‌وری سرمایه های انسانی، سازمانی و اطلاعاتی موضوعات مهم سخنان دکتر امیر صادقی از سازمان صنایع دفاع بود که خلاصه‌ای از آن در ادامه می‌آید:
چگونه سازمانها می‌توانند برای خلق ارزش ماندگار و متمایز، سرمایه‌‌گذاری‌های خود را برروی منابع انسانی و به‌طور عام‌تر بر کلیه داراییهای نامشهود خود متمرکز کنند؟ امروز تمام سازمانها ارزش پایدار خود را از طریق به‌کارگیری داراییهای نامشهود سازمان نظیر سرمایه‌های انسانی، پایگاه داده‌ها و سرمایه اطلاعاتی و سرمایه سازمانی (فرایندهای با کیفیت بالا و قابلیت پاسخگویی به نیازها، نام تجاری سازمان و روابط با مشتری و در نهایت تواناییهای خلاقانه و فرهنگ سازمانی) خلق و حفظ می‌کنند.
روند حرکت از اقتصاد محصولی بر پایه داراییهای مشهود به سوی اقتصاد دانشی و خدماتی بر پایه داراییهای نامشهود سالهاست که اتفاق افتاده است تا جایی که بعد از ترکیدن حباب‌های شرکتهای بزرگی مانند دات کام و...، داراییهای نامشهود که تا پیش از آن در سیستم‌های مالی شرکتها به حساب نمی آمدند، بیش از 75 درصد کل ارزش شرکت را تشکیل دادند. در نتیجه می‌بینیم که میانگین داراییهای مشهود در شرکت یعنی مانده خالص داراییها از بدهیها، کمتر از 25درصد ارزش بازاری شرکت است.
آنچه برای شرکتها درست است برای کشورها نیز درست است. کشورهایی نظیر عربستان و ونزوئلا صاحب مواهب بسیاری هستند ولی سرمایه‌گذاری اندکی بر روی مردم و سیستم‌های خود کرده‌اند و در نتیجه به نسبت هرشخص ستانده بسیار کمی ایجاد می‌کنند و نرخ رشد بسیار پایینی را نسبت به کشورهایی نظیر سنگاپور و تایوان که منابع طبیعی اندکی دارند ولی برروی انسانها و سرمایه اطلاعاتی و سیستم‌های داخلی کارآمد سرمایه‌گذاری سنگینی کرده‌اند، تجربه می‌کنند.
بدون توصیف جامعی از استراتژی، مدیران نمی‌توانند استراتژی را با موفقیت میان خود و کارمندانشان جاری کنند. بدون شک بانداشتن درک مشترکی از استراتژی، مدیران نمی‌توانند نظامی حول آن ایجاد کنند و بدون وجود نظم، مدیران نمی‌توانند استراتژی‌های جدید خود را در مقابل رقابت جهانی، آزادسازی، سلطه مشتریان، فناوری پیشرفته و مزیت رقابتی که توسط داراییهای نامشهود به‌خصوص سرمایه‌های انسانی و اطلاعاتی جهت‌دهی می‌شود پیاده کنند.
هماهنگی استراتژیک ارزش داراییهای نامشهود را تعیین می‌کند. درجه رشد و یادگیری در روش امتیازی متوازن (کارت امتیازی متوازن) داراییهای نامشهود سازمان و نقش آنها را در رشد و بهره‌وری سازمان توصیف می‌نماید.
تقسیم بندی داراییهای نامشهود
سرمایه انسانی: مهارتها، دانش و استعداد کارکنان
سرمایه اطلاعاتی: پایگاه داده‌ها، نظام اطلاعاتی، شبکه‌ها و زیرساخت‌های اطلاعاتی
سرمایه سازمانی: فرهنگ، رهبری.
هماهنگی کارکنان، کار تیمی و مدیریت دانش
هیچ یک از داراییهای نامشهود به‌تنهایی ارزشی ندارند که جداگانه و مستقل سنجیده شوند. ارزش این داراییها از توانایی آنها برای یاری سازمان در پیاده‌سازی استراتژی ناشی می‌شود.
زمانی که این رویکردها در منظر رشد و یادگیری سازمان (داراییهای نامشهود) با استراتژی سازمان هماهنگ و هم‌راستا شوند، بهره‌وری و درجه بالایی از آمادگی سازمان به‌دست می‌آید و سازمان توانایی بسیج و حفظ فرایند تغییر مورد نیاز اجرای استراتژی خود را پیدا می نماید و نهایتا خلق ارزش برای ذینفعان (استراتژی بهره‌وری و رشد) محقق می‌شود.
بهره وری سبز
تا چند دهه قبل، محیط طبیعی به عنوان متغیری مهم در سیستم های تولیدی مطرح نبود. اما به تدریج آسیبهای محیطی دستاوردهای تمدن بشری را دچار مخاطره ساخت. ضایعات و پسابهای تولیدی، آلودگی محیط زیست را به دنبال داشته است. آثار مخرب به جا مانده از استفاده های بی رویه از اکوسیستم ها و آسیب به منابع طبیعی بویژه منابع تجدید ناپذیر موجب بروز نگرانیهای زیادی شد و انسان را بر آن داشت تا راهی برای پیشگیری از این پیامدهای ناگوار بیابد. بحث الگوی توسعه پایدار به طور جدی از اواخر دهه 1980 مطرح شد. مرکز فعالیتهای «برنامه‌های صنعت و محیط زیست سازمان ملل متحد» در سال 1989 از عبارت تولید پاکیزه تر برای نشان دادن برداشت کلی و فراگیر «تولید و محیط زیست» استفاده کرد. بهره وری سبز در دستور کار بخشهای تولیدی قرار گرفته است. بهره وری سبز به عنوان یک هدف دارای آثار گوناگون در توسعه پایدار است. به طوری که مفاهیم محیط زیست را با احیا و حفظ منابع طبیعی در امور فنی، اقتصادی و استراتژیک بهره‌وری، پیوند می دهد.
اصول بهره وری و رابطه آن با کیفیت
آنچه مسلم است، نقش مهم را در بهبود بهره وری عامل انسانی بر عهده دارد. برای استفاده مطلوب و بهینه از نیروی انسانی به سه اصل نیاز داریم:
_ اصل آگاهی (دانش، تجربه و تخصص، پژوهش و تحقیقات)
_ اصل انگیزه
_ اصل مدیریت (مدیریت و سازمان دهی منابع طبیعی و انسانی).
افزایش بهره وری از ترکیب و تلفیق منابع مختلف، سازمان دهی و برنامه ریزی صحیح و جامع تحقق پذیر است. انتخاب مناسب افراد، تقسیم کار، ارزیابی، پرداخت حقوق و دستمزد متناسب با کار انجـام شده، پشتوانه و ارکان بهره وری محسوب می‌شوند.
نیمه دوم دهه 1980 و اوایل دهه 1990 را شاید بتوان مدیریت در شرایط وجود اهداف متناقض برای مدیران نامید. همان طور که می دانیم مدیران آمریکایی و ژاپنی در واقع دو سیستم یا دو سبک مدیریتی مختلف را به کار می گیرند. مدیران شرکتهای آمریکایی تأکید بیشتری بر بازده سرمایه و سود سرمایه برای سهام داران خود دارند. در حالی که رقبای ژاپنی آنها بر افزایش سهم فروش محصول خود در بازار، عرضه محصول جدید به بازار، ساختن تصویری مناسب از شرکت در اذهان و به برقراری نظام کیفیت مناسب در شرایط و محیط کار توجه بیشتری دارند.
وجود پیچیدگی ها و مشکلات در عصر حاضر، مدیریت امروز را به این حقیقت آگاه کرده است که حتی با اجرای مدیریت کیفیت فراگیر و مهندسی مجدد سازمانها قادر نخواهد بود به صورتی سیستماتیک اهداف متناقض را برآورده سازد. بسیاری از این اهداف، اگر چه نه همه آنها در ذات خود متضاد هستند. مثلاً در عین حال که شرکتها باید به دنبال نیروی کار وفادار باشند از طرف دیگر در صورت لزوم به اخراج کارکنان خود یا کاهش تعداد آنها به اندازه صدها یا هزاران نفر نباید اهمیتی بدهند.
فلسفه مدیریت بهره وری فراگیر، نه تنها اصول مدیریت بر مبنای هدف، مدیریت کیفیت فراگیر و مهندسی مجدد را در بر دارد، بلکه به مهمترین و بنیادی ترین هدف اصلی جوامع یعنی بهبود سطح رفاه انسانها از نظر مادی و معنوی به طور مستمر تکیه دارد. به عبارتی مدیریت بهره وری فراگیر سازمانها را از نادیده انگاشتن سیستم های انسانی در کنار سایر سیستم ها باز می دارد.
بازسازی اقتصادی پس از جنگ جهانی دوم در ارتقای سطح کیفیت کالا و خدمات و گسترش فرهنگ مصرف تأثیر بسزایی داشت و باعث شد که سرعت تکامل و گسترش فعالیتهای کیفی، در عرصه بازرسی و کنترل، در دوران پس از جنگ افزایش یابد و بعد از آن به تدریج سیستم های کیفی در جوامع صنعتی جهان مطرح شود.
دکتر «دمینگ» که یک کارشناس کیفیت بود، پس از جنگ جهانی به ژاپن رفت و آموزه های خود را جهت افزایش توأم بهره‌وری و کیفیت در صنایع ژاپن در اختیار مدیران ژاپنی قرار داد و در اندک مدتی توانست صنایع ژاپن را به‌واقع متحول کند. به همین دلیل امروزه عالی ترین جایزه کیفیت ژاپن به نام او «جایزه دمینگ» نامیده می شود. تئوری دکتر دمینگ که بر مبنای 14 اصل بنا نهاده شده تحولی عظیم در کشورهای در حال توسعه از خود به جای نهاد که بررسی این اصول بسیار مهم و راهگشا به نظر می‌رسد. در اینجا به اختصار به این 14 اصل اشاره‌ای می کنیم:
_ اصل اول: بهبود محصولات و خدمات و برنامه ریزی برای آینده. مدیریت ارشد با توسل به کار گروهی مدیران میانی و با تمام قوا و تمامی امکانات موجود باید سعی کند که کیفیت محصولات و خدمات به طور مداوم بهبود یابد.
_ اصل دوم: قبول یک فلسفه جدید. ما در دورانی اقتصادی به شدت در حال پیشرفت و اطلاعات مدار زندگی می کنیم. در این دوران ارزشهای فرهنگ اقتصادی توسط تمامی کارکنان شرکت نقشی اساسی را در موفقیت شرکت ایفا می کند و از بروز عواملی که ممکن است اقتصاد شرکت را وادار به سیری نزولی کند، جلوگیری خواهد کرد. بدین منظور باید حتماً فرهنگ سازی اقتصادی کارکنان و القای روحیه و فلسفه نوین تولید را در دستور کار مدیران ارشد سازمانی قرار داد.
_ اصل سوم: از وابستگی به بازرسی انبوه اجتناب کنید. باید دانست که بازرسی نهایی در ماهیت کیفیت محصولات ساخته شده تأثیر نمی گذارد و در نهایت تنها قادر است که محصولات منطبق و نامنطبق را شناسایی کند از این رو باید این نوع از بازرسی را به تدریج به سوی کنترل کیفیت فرایند سوق داد.
_ اصل چهارم: کیفیت مواد ورودی را بهتر کنید. بسیاری از مشکلات و معضلات مربوط به خط تولید و کیفیت نامناسب محصولات نشأت گرفته از مواد اولیه و ماشین آلات نامناسب است. از این رو استفاده از روشهای آماری برای رسیدگی به وضع کیفی مواد ورودی و تصمیم گیریهای مدیریت تدارکات در انتخاب منابع خرید ضروری به نظر می‌رسد.
_ اصل پنجم: مشکلات را بیابید. جستجو برای یافتن مشکلات و تلاش در جهت رفع آنها باید مستمر باشد. از این رو، سیستم ممیزی مدیریت باید به طور دائم تمامی دستورالعملها و فرایندهای مربوط به برنامه‌ریزی، تدارکات، تولید و تضمین کیفیت را مورد بررسی و تجدید نظر قرار دهد.
_ اصل ششم: روشهای مدرن آموزشی برقرار کنید. برای استفاده از توانمندیهای مدیران و پرسنل باید از روشهای مدرن آموزشی استفاده کرد. آموزش و یادگیری علوم و فنون مرتبط با صنعت شما برای آگاهی از تغییرات دائمی مواد، روشها، طراحی محصول، ماشین آلات، تکنیک ها و خدمات باید اجباری باشند.
_ اصل هفتم: روشهای مدرن سرپرستی را برقرار کنید. برای آنکه کارکنان بتوانند وظایف محول شده را به بهترین نحو انجام دهند، باید توسط مدیریت، پشتیبانی، هدایت و کنترل شوند. این اعتقاد باید بین مدیران قوت گیرد که بهبود سطح کیفیت محصولات باعث بهبود سطح بهره وی نیز می شود.
_ اصل هشتم: ترس و وحشت را دور کنید. استقرار روشهای ارتباطی و اطلاعاتی صحیح در سطوح مختلف شغلی شرکت باعث می‌شود که ترس از تشکیلات سازمانی دور شود و زمینه های ارائه کار بهتر و بازدهی بیشتر برای تمامی کارکنان شرکت مهیا شود.
_ اصل نهم: سدها را بشکنید. مدیریت باید موانعی را که بر سر راه ارتباط و همکاری بین واحدها و قسمتهای مختلف وجود دارد، از میان بردارد. در این صورت، واحدهای مختلف سازمان با یکدیگر هماهنگتر و با روشن بینی بیشتری کار خواهند کرد.
_ اصل دهم: از اهداف پراکنده و بدون برنامه ریزی پرهیز کنید. مدیریت باید از شعار دادن و نصیحت کردن نیروی فعال در مواردی مانند: «همان بار اول

رژیم غذایی مکملهای کراتین وسازگاری عضلانی با مقاومت اضافه بار

اختصاصی از فی فوو رژیم غذایی مکملهای کراتین وسازگاری عضلانی با مقاومت اضافه بار دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

فرمت فایل : word(قابل ویرایش)تعداد صفحات:15

مکملهای رژیم غذایی کراتین مونو هیدرات در 5 سال گذشته معمول شده اند . مطالعات تغذیه ای مکملهای کراتین بطور دو پهلو اثرات انرژی زایی را نشان نداد. این نظر که بارگیری CR به میزان 30-20 گرم در روز برای 7-5 روز باعث افزایش کارایی درحین تمرینات سنگین خصوصاً تمرینات مقاومتی می شود. پیشنهاد می شود که مکملهای کراتین ممکن است سازگاری زیادی با پیشرفت تمرینات مقاومتی داشته  باشد. به علاوه مطالعات Vitro , Vivo نشان داده که مکمل کراتین ممکن است به تنهایی موجب افزایش پروتئین در عضلات اسکلتی شود. مطالعات جدید زیادی اثرات مکملهای کراتین در طی تمرینات استقامتی را ارزیابی کردند. گزارشهای مفیدی مبنی بر افزایش قدرت یا حجم چربی آزاد پس از مصرف 12-4 هفته ای کراتین بصورت کنترل شده وغیر کنترل شده وتحت برنامه های R T وجود دارد. مطالعات 4 هفته ای دیگر مقایسه مکملهای تجاری کراتین با مکمل آزاد را  افزایش حجم چربی کراتین بر روی ( FFM) وانجام ورزشهای مقاومتی گزارش می کند به هرحال تحقیقات دیگر نشان داده  است . که مصرف کراتین برروی FFM هیچ اثری نمی کند. یاپیشرفت قابل ملاحظه ای در بعضی والبته نه همه ورزشها ندارد. تمرینات مقاومتی انفرادی باید همراه  انتخاب با مطالعه مکمل C      R باشد زیرا بیشتر احتمال مصرف CR وجود دارد. با این حال نقش آنها نشان می دهد که عوامل متعددی مطالعه غیر معمول جمعیت را توضیح می دهد. برنامه های متفاوت تمرین استفاده می شود که هرکدام یقین می رود ارائه کند بهترین محرک تمرینی را ما آنها باید متقاعد شوند که در طی مطالعه کمی تا چندین ماه این برنامه هیچ صدمه ای به آموزششان نمی رساند در بهترین حالت این موجب کاهش در POOL Subyect  مورد بدترین حالت موجب تحریک ضعف تمرینات می شود . آنها می توانند مقاومت کنند سختی های شدید تمرینات را به دلیل حالت مشروطشان ممکن است که نشان دهد افزایش اندازه بافتهای معمولیشان . بنابراین توانایی با اثبات اثرات     CR اگر معلوم باشد بستگی پیدا خواهد کرد به توانایی افزایش و حضور اندازه عضله این ممکن است آشکار بکند نتایج دو پهلوی مطالعات volec و همکارانش منطقه سطح مقطع بخشهای بزرگ تارهای ماهیچه ای ازنظر افقی بزرگتر نبود  در گروه کراتین نسبت به PLacebo بعد از تمرینات مقاومتی همزمان نشان دادند که کراتین سبب یک افزایش بزرگتر در اندازه تار می شود. تغییرات  ‌در اندازه گیریهای بافت برداری ممکن است توضیج دهد اندازه تار کوچکتر را در گروه CR  قبل از تمرینات ومتعاقباً بزرگتر شده آن را بعد از مصرف CR بعد از تمرینات اولیه تفاوتهایی به روش آماری بوسیله استفاده ANCOVA در تار ماهیچه ای گزارش شد. گروه کراتین نشان داد افزایش تارهای عضلانی بزرگ بطور بارزی فقط در نوع تارهای IIA که فقط 11% از نمونه های فیبر را تشکیل می دهد. مورد هرچه که باشد به نظر مان می رسد که خاصیت مکمل کراتین باید کمک کند در مطالعه ای که به آزمودنیهای تحت تمرینات استقامتی نیاز نداشته باشد که تمرین نشان آن را تغییر بدهد اما باید بتوان افزایش عضلانی این را اندازه گیری کرد. بر اساس این مشاهدات این مقاله ارزیابی کرده است تأثیر مکمل CR برروی پاسخها مکانیکی هایپرتروفی عضله چهار سر ران QF بر روی داوطلبان تمرینات مقاومتی با electromyostimulatiDn بررسی کرده . 

تحقیق در مورد طراحی سازمان

اختصاصی از فی فوو تحقیق در مورد طراحی سازمان دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

لینک پرداخت و دانلود *پایین مطلب*

فرمت فایل:Word (قابل ویرایش و آماده پرینت)

تعداد صفحه25

فهرست مطالب

سازمان چیست ؟

مشاهده یک سازمان کار چندان ساده ای نیست ما شاهد این هستیم که ساختمان های بلند و آسمان خراش چون قارچ سراز دل خاک شهرهای بزرگ و مراکز عمدة تجاری بیرون می آورند و هر روز بلندتر می شوند ما یک شیشه نوشابه یا یک کارگر صمیمی را هم می بینیم ولی کل سازمان در ابری از ابهام پوشیده به صورت تجویدی و انتزاعی است و امکان دارد اجزای آن در نقاط مختلف پراکنده باشند ما از این جهت به وجود سازمان ها پی می بریم که آنها هر روز با ما در تماس هستند.

سازمان هایی مثل کلیسا ، بیمارستان دارای ویژگی ها و وجوه مشترک اند در این متن سازمان به صورت زیر مورد توجه قرار می گیرد :

1- یک نهاد اجتماعی است 2- مبتنی بر هدف می باشد 3- ساختار آن به صورتی آگاهانه طرح ریزی شده است و دارای سیستم های فعال و هماهنگ است 4- با محیط خارجی ارتباط دارد.

در سازمان رکن اصلی این نیست که مجموعه ای از سیاست ها و رویه ها ارائه گردد. سازمان از افراد و رابطه ای که با یکدیگر دارند تشکیل می شود هنگامی که افراد برای انجام وظایفی ضروری در جهت تأمین هدف ها با یکدیگر روابط متقابل برقرار می کنند سازمان به وجود
می آید.

سیستم های مدیریت کنونی به اهمیت منابع انسانی توجه می شود و تازه ترین روش ها به
گونه ای طرح ریزی می شود که اختیارات بیشتری به کارکنان واگذار شود و آنها بتوانند از فرصت ها و استفاده های بیشتری ببرند در تأمین هدف های عمومی مطالبی جدید بیاموزند و نقش فعال تر به عهده گیرند . مدیران به صورتی آگاهانه و مدبرانه ساختار سازمانی را شالوده ریزه منابع سازمانی را بدان شیوه هماهنگ می کنند تا بتوان به صورتی راحت تر هدف های سازمان را تأمین کرد.

اهمیت سازمان

سازمان ها به شکل های مختلف در اطراف ما وجود دارند ولی نقش سازمان چیست ؟ چرا سازمان اهمیت دارد؟ در نمودار زیر هفت دلیل در مورد اهمیت سازمان برای فرد و جامعه ارائه شده است.

1) برای دستیابی به هدف ها و نتیجه های مورد نظر منابع لازم را تهیه و تأمین می کند.

2) کالاها و خدمات را به صورتی کارا و با راندمانی بالا تولید و ارائه کند

3) نوآوری را تشویق و تسهیل نماید.

4) از کامپیوتر و تکنولوژی های نوین استفاده کند.

5) خود را با عوامل محیطی در حال تغییر وفق دهد و بر آنها اعمال نفوذ کند.

6) به آنچه مورد نظر مالکان ، مشتریان و کارکنان شرکت است ارج نهد و براندش آنها بیافزاید.

7) بکوشد تا با چالش های حاصل از ناهمگونی نیروی کار دست و پنجه نرم کند مسائل اخلاقی را رعایت نماید و موجب انگیزتر ، تشوق ، هماهنگی کارکنان شود.

دانلودمقاله جنگل نشینان چه کسانی هستند

اختصاصی از فی فوو دانلودمقاله جنگل نشینان چه کسانی هستند دانلود با لینک مستقیم و پر سرعت .

قدمت جنگل نشینی و کوه نشینی به مراتب بیشتر از جلگه نشینی منطقه شمال به ویژه تنکابن می‌باشد، از ازمنه باستان تاکنون به همه آن کسانی که در ارتفاعات البرز شمالی از جنگل تا کوه پایه‌ها و کوهستان‌های آن زندگی می‌کردند و به کار گله داری مشغول بوده‌اند «گالش» یا گالش‌ها می‌گفتند که عمدتاً زندگی کوچ نشینی دارند؛ در فصل زمستان به همراه دام‌های خود به مناطق جنگلی و روستاهای جنگلی بر می‌گردند (قشلاق ) در فصول دیگر که زمین مستعد تعلیف چارپایان آن‌هاست به مناطق کوهستانی ارتفاعات بالای 1500 متر تا 3800 متر به مرور بالا می‌روند که این نوع کوچ را (ییلاق) می‌گویند عمدتاً کوچ آن‌ها خانوادگی نیست برعکس عشایر آن‌ها ماه‌های زیادی دور از خانواده در میان کلبه‌های چوبی یا سنگی خود به نام «سرا» به سر می‌برند. خانواده آن‌ها در میان بند تا جنگلهای تنک یا روستاهای مرتعی پایین دست به کار کشاورزی مانند فندق، چای گندم کاری، جو و یونجه و حتی پائین ترها به کشت برنج و مرکبات مشغول هستند.گالش‌ها مردمانی سخت کوش، پرتوان، زحمت کش، بی تکلف و متواضع و کم توقع اند که بیشتر عمر خود را به کوه گردی جهت تعلیف حیوانات خود مانند گاو، گوسفند، بز، اسب و غیره مشغولند. در دنیای آن‌ها خبری از زندگی لوکس و ماشین و فناوری روز و صنعت نیست، آن‌ها از حداقل امکانات بهداشتی، پوشاک ، مسکن و هرگونه امکانات رفاهی محروم اند و از نظر تغذیه فقط از فرآورده‌های دامی ارتزاق می‌نمایند، ( مناطق گالش نشین تنکابن مربوط به ارتفاعات دوهزار و سه‌هزار می‌باشد.) فرهنگ خاص خود را دارند، گویش آن‌ها گیلکی و شیوه زندگی آن‌ها کاملاً سنتی مربوط به نحوه زندگی قرون بسیار گذشته و شاید به اعصار نخستین تقسیم اجتماعی کار بشر پس از اهلی نمودن حیوانات برمی‌گردد. آن‌ها فرهنگ دیرپای خود را کاملاً محفوظ نموده‌اند در گویش‌ها ونام‌های وسایل کار و غیره کاملاً به زبان‌های گذشته تکلم دارند پوشش آن‌ها، نحوه سازوکار آن‌ها همه و همه حکایت از آن را دارد که در مقابل همه برخورد هایی که فرهنگ های غیر بومی به فرهنگ بومی نموده مقاومت نموده و از اصالت خود دور نشده‌اند.حیوانات آن‌ها که حدود 4 ماه از سال را در طویله‌ها به دلیل سرمای شدید و نبودن علف در مراتع به سر می‌برند از ذخیره آذوقه‌های طبیعی مانند پیله‌های درخت لیلکی و علوفه‌هائی که در تابستان از زمین‌های اطراف اقامتگاه دائمی خود تهیه نمودند و یا سرشاخه‌های پربرگ و تازه را که خشکانده‌اند و در سال‌های اخیر با خرید کاه و کُلش (ساقه برنج) زمستان را سپری می‌نمایند.از اماکن گالش‌ها می‌توان به کُلام (کلبه‌های چوبی) پَره (محل خوابیدن گالش‌ها) مالینگا (محل نگه داری دام‌ها) پُرام سرا (محل نگه داری حیواناتی که شیر نمی‌دهند) وَرِه مالنگا و پُرام مالِنگا نام برد در تقسیم کار خود هر کدام وظیفه‌ای خاص را به عهده دارند اصطلاحات زیر مربوط به همین تقسیم کار می‌باشد:مسئول بره‌ها (وَره گالش) مسئول بره‌های یکساله (کوی گالش) مسئول گوسفندان شیرده (رَمه گالش) مسئول بقیه گوسفندان (نرگالش) نگهدارنده بزها را (بزگالش) گویند. به صاحب گوسفند سراها (سرگالش) به مدیر داخلی و هماهنگ کننده وظایف گالش‌ها (کلام سلار یا کلام سالار) گویند. در مورد گاوداری هم تقریبا به همین ترتیب تقسیم کار شده‌است.
گزارشی از روند تخریب جنگل های ایران و زندگی جنگل نشینان ؛
برابر آخرین آمار منتشره فائو، سطح جنگلهای جهان به 8/3 میلیون هکتار (معادل 6/29 درصد) کاهش یافته است.
بخش عظیمی از جنگلهای اولیه در قاره های مختلف جهان منهدم و برای کاربریهای دیگر مورد استفاده قرار گرفته است و بهره برداریهای بی رویه، بسیاری از جنگلهای جهان را تبدیل به بیشه زار کرده است.
مقایسه بین تخریب و احیای جنگلها نشان می دهد که تنها در دهه گذشته حدود 146 میلیون هکتار از جنگلهای جهان تخریب شده و در مقابل سالانه 5 میلیون و 200 هزار هکتار یعنی معادل 36 درصد این رقم احیا شده است.
به استناد همین آمار وسعت جنگلهای کشور ما که در کمربند میانی جنگلهای دنیا و اقلیمهای پنج گانه قرار دارد، حدود 18 میلیون هکتار تخمین زده می شود که مطابق برآوردهای سازمان جنگلها و مراتع در حال حاضر وسعت این جنگلها به 2/14 میلیون هکتار کاهش یافته است این در حالی است که زندگی جنگل نشینان نیز همراه با تخریب جنگلها منهدم می شود..
متأسفانه جنگلهای کشور از بلایای طبیعی، تخریب توسط مردم و آتش سوزی در امان نبوده و بخش وسیعی از این ثروت ملی در حال نابودی است.
مسؤولان سازمان جنگلها و مراتع کشور آشنا نبودن مردم و مسؤولان سایر حوزه ها نسبت به نقش حیاتی جنگل و مرتع را باعث غفلت از این بخش می دانند و هشدار می دهند که با ادامه این روند شاهد از بین رفتن جنگلها و مراتع و گسترش بیابان در کشور خواهیم بود.
امکانات بسیار کم حفاظت از جنگلها و جنگل نشینان
مدیرکل دفتر حفاظت و حمایت از منابع طبیعی سازمان جنگلها و مراتع کشور در گفتگو با خبرنگار ما اظهار داشت: از نظر ما تمام جنگلهای کشور و جنگل نشینان این جنگلها باید تحت حفاظت قرار گیرند.
"شعبان اسدی" با اشاره به اینکه در سازمان جنگلها 10 هزار نیرو فعالیت می کنند، گفت: از این تعداد 2200 نفر در بخش حفاظت فعالیت می کنند که این تعداد برای حفاظت از جنگلها کافی نیست، چرا که در کشورهای پیشرفته به ازای هر 10 هزار هکتار یک نفر محافظ وجود دارد در حالی که در کشور ما به طور متوسط به ازای هر 50 هزار هکتار یک نفر به خدمت گرفته شده است و این در حالی است که در بعضی مناطق به ازای هر 100 هزار هکتار یک نفر محافظ هم نداریم.
رئیس دفتر حفاظت سازمان جنگلها و مراتع کشور در ادامه اظهار داشت: اگر بخواهیم به استاندارد جهانی در زمینه حفاظت نزدیک شویم حداقل 7 تا 8 هزار نفر نیروی محافظ نیازمندیم.

اسدی با اشاره به اینکه نیروهای مردمی و بسیج در طرح حفاظت از جنگلها بازوی کمکی سازمان جنگلها هستند، ادامه داد: با این وجود نفرات ما کم است و افراد متخصص برای پیگیری امور حفاظت نداریم.
وی افزود: حفاظت نکردن از جنگلها میلیاردها تومان زیان به کشور وارد می کند و متأسفانه سیستم دولتی توجهی به این مسأله ندارد. به طور مثال در تصرفات غیر قانونی یا قاچاق چوب ما قدرت پیشگیری نداریم، به همین دلیل تاکنون 100 هزار پرونده در محاکم قضایی تشکیل شده که ارزش هر یک از پرونده ها از یکصد هزار تومان تا میلیاردها تومان است.
وی افزود: اگر امکانات داشته باشیم می توانیم از بسیاری تعدی هایی که هم اکنون به جنگل می شود جلوگیری کنیم و دیگر هزینه های زیادی برای مقابله با این پدیده ها و پیگیری پرونده در مراجع انتظامی و قضایی متحمل نشویم.
اسدی با اشاره به اینکه سالانه 15 میلیون مترمکعب هیزم و چوب در عرصه های جنگلی مصرف می شود، اظهار داشت: برداشت مجاز چوب کمتر از 700 هزار مترمکعب است این در حالی است که در سال 83 بیش از یک میلیون و هشتصد مترمکعب چوب قاچاق کشف کردیم که این میزان تنها 10 درصد آمار واقعی قاچاق چوب است.
وی به چگونگی قاچاق چوب در کشور اشاره کرد و گفت: قاچاق چوب در برخی موارد برای سوخت مردم است به همین دلیل اگر سوخت مردم حاشیه نشین جنگلها تأمین شود از مصرف 14 میلیون مترمکعب هیزم و چوب جنگلها جلوگیری می شود.
اسدی افزود: در کشور گرم و خشک ما سرسبزی و جنگل از طلا نیز با ارزش تر است، چرا که این منابع تجدیدناپذیر است و متأسفانه قدر آن را نمی دانیم.
وی اظهار داشت: هم اکنون همکاری هایی میان شرکت گاز، بنیاد مسکن و سازمان تعاون روستایی وجود دارد اما باید این همکاریها بیشتر شود.
اسدی گفت: 3 سال است که در قالب طرح صیانت از جنگلهای زاگرس، ارسباران و شمال از امکانات بخش خصوصی، بسیج و نیروی انتظامی استفاده می کنیم که با ورود هزار بسیجی در عرصه منابع طبیعی 4 تا 5 برابر وضعیت ما بهتر شده است به طوری که اگر در گذشته وضعیت ما 50 درجه زیر صفر بوده هم اکنون این رقم به 5 درجه زیر صفر رسیده است، اما تا رسیدن به اندازه های مطلوب خیلی فاصله داریم.
رئیس دفتر حفاظت از جنگلها و مراتع کشور از ایجاد یگان حفاظت از جنگلها خبر داد و اظهار داشت: این یگان مسلح با مجوز ستاد فرماندهی کل نیروهای مسلح در اسفند ماه سال 84 ایجاد شد.
اسدی به مانورهای مشترک با نیروی انتظامی اشاره کرد و گفت: با تشکیل یگان مسلح حفاظت می توانیم به طور مستقل حفاظت جنگلها را بر عهده بگیریم.
اسدی در ادامه گفتگو با خبرنگار ما از خرید 107 دستگاه خودروی ویژه اطفای حریق جنگلها خبر داد و گفت: با یک میلیارد و دویست میلیون تومان اعتبار این خودروها را خریداری کرده ایم و در آینده نزدیک، این خودروها به مجموعه یگان حفاظت افزوده می شود.
وی اظهار داشت: برابر برنامه چهارم توسعه باید 179 دستگاه خودروی اطفای حریق خریداری کنیم، این در حالی است که برای حفظ جنگلهای شمال از حریق نیازمند 8 فروند بالگرد هستیم اما تنها با خرید 2 فروند بالگرد موافقت شده است.
رئیس دفتر حفاظت سازمان جنگلها و مراتع کشور ادامه داد: قیمت هر بالگرد حداقل 7 میلیون دلار است که نیازمند تجهیز به وسایل ویژه اطفای حریق جنگل نیز می باشد.
اسدی زمان خرید بالگرد را منوط به پرداخت اعتبار در سال 86 دانست و افزود
استفاده از بالگردهای یگانهای مسلح محدودیتهایی را برای ما ایجاد می کند، ضمن اینکه استفاده از بالگردهای بخش خصوصی با رقم 3 میلیون تومان به ازای هر ساعت پرواز برای ما بسیار گران تمام می شود.
اسدی به آمار زیانبار آتش سوزی جنگلها اشاره کرد و افزود: از سال 76 تا 83، بیش از 6 هزار مورد آتش سوزی داشتیم، این در حالی است که تنها در سال 84، نزدیک به 5/23 میلیارد تومان بر اثر حریق به جنگلها و مراتع کشور زیان وارد شده است که مقایسه این رقم با سرمایه گذاری های ما برای پیشگیری نشانگر اهمیت این موضوع است.
وی به طرح خروج دام از جنگلها اشاره کرد و گفت: اگر قرار باشد این طرح به مرور زمان انجام شود نتیجه ای در بر نخواهد داشت، بلکه این طرح باید در یک محدوده زمانی خاص اجرا شود چرا که سنواتی شدن این کار مفید نخواهد بود.

فرمت این مقاله به صورت Word و با قابلیت ویرایش میباشد

تعداد صفحات این مقاله   44 صفحه

پس از پرداخت ، میتوانید مقاله را به صورت انلاین دانلود کنید